Trong thời gian qua, hệ thống trạm bơm thoát nước đô thị do Trung tâm quản lý đã được tổ chức vận hành phục vụ công tác tiêu thoát nước, chống ngập úng trên địa bàn. Tuy nhiên, qua quá trình rà soát, tổng hợp các báo cáo chuyên môn và kiểm tra thực tế cho thấy, nhiều trạm bơm, công trình thủy công và thiết bị vận hành đã và đang phát sinh các tồn tại, hạn chế, đặc biệt là tình trạng xuống cấp của nhà trạm, thiết bị cơ khí, hệ thống điện và nguy cơ mất an toàn tại một số vị trí trọng điểm.
Bên cạnh đó, yêu cầu thực hiện cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập đòi hỏi công tác quản lý, vận hành, duy tu và sửa chữa phải được tổ chức theo hướng chủ động, chặt chẽ, rõ trách nhiệm và có kiểm soát, đảm bảo vừa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, hạn chế tối đa rủi ro trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, trong bối cảnh diễn biến thời tiết ngày càng phức tạp, mưa lớn, mưa cực đoan có xu hướng gia tăng, nếu không kịp thời củng cố công tác quản lý, vận hành và xử lý dứt điểm các tồn tại của hệ thống trạm bơm thì nguy cơ mất an toàn công trình, gián đoạn vận hành và giảm hiệu quả tiêu thoát nước là rất lớn.
Trên cơ sở đó, nhằm tăng cường tính chủ động trong công tác quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa, đồng thời nâng cao năng lực tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ, Trung tâm ban hành văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện với các nội dung cụ thể như sau:
I. Mục đích, yêu cầu
- Trong điều kiện hệ thống trạm bơm thoát nước đô thị do Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải quản lý đang đảm nhận nhiệm vụ quan trọng trong công tác tiêu thoát nước, phòng chống úng ngập đô thị, việc nâng cao năng lực quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý các tồn tại phát sinh là yêu cầu cấp thiết, thường xuyên và lâu dài.
- Qua rà soát, đánh giá hiện trạng cho thấy, một số nhà trạm, công trình thủy công, hệ thống điện, thiết bị cơ khí, máy bơm, cửa cống, bể hút, bể xả và các hạng mục phụ trợ đã có dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng, vận hành chưa đồng bộ; một số thiết bị đã qua thời gian sử dụng dài, cần được kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay thế kịp thời để bảo đảm an toàn công trình, an toàn thiết bị và an toàn cho người lao động trong quá trình vận hành.
- Bên cạnh đó, yêu cầu thực hiện cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập đặt ra nhiệm vụ phải đổi mới phương thức quản lý theo hướng chủ động hơn, chặt chẽ hơn, rõ trách nhiệm hơn; bảo đảm mọi hoạt động quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa, sử dụng nhân lực, vật tư, tài chính và xử lý tình huống đều có căn cứ, có kế hoạch, có phân công, có kiểm tra, có đánh giá kết quả thực hiện.
- Văn bản này được ban hành nhằm thống nhất nhận thức, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện trong toàn Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị; làm cơ sở để từng trạm bơm, từng bộ phận và từng cá nhân chủ động triển khai nhiệm vụ được giao, bảo đảm hệ thống trạm bơm vận hành an toàn, liên tục, hiệu quả, đặc biệt trong mùa mưa bão.
1. Mục đích
1.1. Thiết lập cơ chế quản lý, chỉ đạo, điều hành thống nhất đối với toàn bộ hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị; xác định rõ trách nhiệm của Phó Giám đốc phụ trách, Trưởng phòng, Trạm trưởng, ca trực và từng người lao động trong quá trình quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tình huống.
1.2. Nâng cao tính chủ động của Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và các trạm bơm trực thuộc trong việc kiểm tra hiện trạng, đánh giá nguy cơ, đề xuất sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế thiết bị, chuẩn bị vật tư, nhân lực, phương tiện và phương án vận hành trước, trong và sau mưa.
1.3. Bảo đảm hệ thống trạm bơm, công trình thủy công, cống tiêu, bể hút, bể xả, thiết bị điện, thiết bị cơ khí và các hạng mục phụ trợ luôn được theo dõi, kiểm tra, quản lý thường xuyên; kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như thấm, nứt, lún, sạt trượt, xói lở, han rỉ, rung, nóng, rò rỉ dầu, hỏng thiết bị điều khiển, sự cố điện hoặc các nguy cơ mất an toàn khác để xử lý ngay từ đầu.
1.4. Tổ chức vận hành các trạm bơm theo nguyên tắc chủ động, đúng quy trình, đúng cấp độ mưa, đúng tình huống thực tế; không để xảy ra tình trạng bị động, chậm trễ, lúng túng trong điều hành khi có mưa lớn, mưa kéo dài, ngập cục bộ hoặc sự cố bất thường.
1.5. Gắn thực hiện cơ chế tự chủ với nâng cao trách nhiệm quản lý tài sản công, sử dụng hiệu quả nguồn lực được giao, tiết kiệm điện năng, vật tư, nhân công; đồng thời bảo đảm các hoạt động duy tu, sửa chữa, mua sắm, thay thế thiết bị được thực hiện đúng nhu cầu, đúng hiện trạng, đúng quy định và có hồ sơ theo dõi đầy đủ.
1.6. Tạo lập nền nếp làm việc khoa học, kỷ luật, minh bạch trong quản lý vận hành; mọi hoạt động kiểm tra, vận hành, sửa chữa, xử lý sự cố, điều động nhân lực, sử dụng vật tư, báo cáo tình hình phải được ghi nhận bằng nhật ký, biên bản, hình ảnh, video hiện trường hoặc các tài liệu phù hợp để phục vụ công tác tổng hợp, đánh giá và chỉ đạo điều hành.
2. Yêu cầu
2.1. Công tác quản lý, vận hành các trạm bơm phải được thực hiện theo phương châm: “Chủ động từ sớm, kiểm tra từ trước, vận hành kịp thời, xử lý dứt điểm, an toàn tuyệt đối, hồ sơ đầy đủ.”
2.2. Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống úng ngập đô thị phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; kịp thời chỉ đạo xử lý các tồn tại, sự cố, khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền của Phòng và các trạm bơm.
2.3. Trưởng phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị phải là đầu mối tham mưu, tổ chức triển khai, theo dõi, tổng hợp tình hình; chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa, vận hành và báo cáo Ban Giám đốc theo quy định.
2.4. Trưởng các trạm bơm phải nắm chắc hiện trạng công trình, thiết bị, nhân lực, vật tư tại trạm; chịu trách nhiệm trực tiếp nếu không phát hiện, không báo cáo, không đề xuất xử lý kịp thời các tồn tại, hư hỏng hoặc nguy cơ mất an toàn thuộc phạm vi quản lý.
2.5. Mỗi trạm bơm phải xây dựng và duy trì đầy đủ các nội dung quản lý thường xuyên, gồm:
+ Danh mục hiện trạng công trình, thiết bị;
+ Nhật ký vận hành hằng ngày;
+ Sổ theo dõi sửa chữa, bảo dưỡng;
+ Danh sách nhân lực trực vận hành;
+ Danh mục vật tư, dụng cụ, thiết bị dự phòng;
+ Hồ sơ hình ảnh trước, trong và sau khi xử lý sự cố;
+ Báo cáo định kỳ và báo cáo đột xuất khi có mưa, lũ, ngập úng hoặc sự cố.
2.6. Việc vận hành khi có mưa phải thực hiện theo đúng phương án đã ban hành; khi có thông tin dự báo mưa hoặc trời bắt đầu mưa, các trạm bơm phải chủ động kiểm tra thiết bị, bố trí lực lượng trực, vớt rác, khơi thông dòng chảy, theo dõi mực nước và sẵn sàng khởi động máy bơm theo quy trình, không chờ nhắc nhở hoặc chỉ đạo nhiều lần.
2.7. Trong quá trình mưa, các trạm bơm phải duy trì lực lượng trực tại vị trí, theo dõi liên tục tình trạng máy bơm, tủ điện, mực nước bể hút, bể xả, cửa cống, song chắn rác và các điểm có nguy cơ ùn tắc; kịp thời báo cáo khi phát sinh tình huống bất thường, tuyệt đối không tự ý rời vị trí khi chưa hoàn thành nhiệm vụ.
2.8. Công tác duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng phải được thực hiện trên cơ sở hiện trạng thực tế, mức độ cấp thiết và yêu cầu an toàn vận hành; ưu tiên xử lý trước các hạng mục có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn con người, an toàn điện, an toàn công trình và khả năng tiêu thoát nước.
2.9. Mọi hoạt động sử dụng vật tư, thiết bị, nhân lực, phương tiện, điện năng và kinh phí phục vụ vận hành, duy tu, sửa chữa phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, đúng quy trình; có theo dõi, đối chiếu, nghiệm thu và lưu trữ hồ sơ đầy đủ.
2.10. Công tác thông tin, báo cáo phải bảo đảm chính xác, kịp thời, trung thực; không báo cáo hình thức, không che giấu tồn tại, không ghi chép đối phó. Các số liệu về thời gian vận hành, số máy vận hành, tình trạng thiết bị, sự cố phát sinh, biện pháp xử lý và kết quả thực hiện phải được cập nhật đầy đủ.
2.11. Cán bộ, viên chức, người lao động tham gia quản lý, vận hành trạm bơm phải chấp hành nghiêm quy trình kỹ thuật, quy định an toàn điện, an toàn lao động, phòng chống cháy nổ; sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ khi làm việc, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn, ẩm ướt, trơn trượt, sấm sét hoặc vận hành thiết bị điện.
2.12. Kết quả thực hiện nhiệm vụ quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tình huống tại từng trạm bơm là căn cứ để đánh giá trách nhiệm của tập thể, cá nhân; kịp thời biểu dương các đơn vị làm tốt, đồng thời xem xét trách nhiệm đối với trường hợp thiếu chủ động, chậm báo cáo, vận hành không đúng quy trình hoặc để tồn tại kéo dài mà không đề xuất xử lý.
II. Thực trạng hệ thống
- Qua tổng hợp các báo cáo chuyên môn, biên bản kiểm tra, kết quả rà soát hiện trạng tại các trạm bơm và tình hình vận hành thực tế trong thời gian qua cho thấy, hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị do Trung tâm quản lý đã phát huy vai trò quan trọng trong công tác tiêu thoát nước, phòng chống ngập úng đô thị. Tuy nhiên, do nhiều công trình được đầu tư xây dựng từ lâu, thời gian khai thác kéo dài, tần suất vận hành ngày càng lớn, trong khi điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, mưa lớn, mưa cực đoan xuất hiện nhiều hơn, hệ thống hiện đang bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế cần được quan tâm xử lý kịp thời.
- Một số hạng mục công trình, nhà trạm, thiết bị điện, thiết bị cơ khí, máy bơm, cống tiêu, bể hút, bể xả, bể tiêu năng, kênh dẫn và công trình phụ trợ đã có dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả của toàn hệ thống. Thực trạng cụ thể như sau:
1. Về công trình, nhà trạm và công trình phụ trợ
- Nhiều nhà trạm bơm được xây dựng từ lâu, có trạm đã được xây dựng từ năm 1977, đến nay đã qua thời gian sử dụng rất dài. Qua quá trình khai thác, vận hành, một số công trình đã xuất hiện tình trạng xuống cấp về kết cấu, kiến trúc và điều kiện sử dụng, cụ thể như: tường nhà trạm bị nứt, thấm nước; nền nhà bị lún, bong bật; móng công trình có dấu hiệu tách, nứt; bậc lên xuống, sân bê tông, tường bao, lan can, cửa nhà trạm, cửa sổ, cửa vận hành bị hư hỏng, han rỉ, mục nát hoặc không còn bảo đảm an toàn.
- Một số nhà trạm có mặt bằng chật hẹp, không gian vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị còn hạn chế; việc bố trí thiết bị điện, tủ điều khiển, máy bơm, đường ống và lối thao tác chưa thật sự thuận lợi cho công nhân khi thực hiện nhiệm vụ, nhất là trong điều kiện mưa lớn, ban đêm hoặc khi phải xử lý sự cố khẩn cấp. Tình trạng tường, nền, khu vực gần tủ điện bị thấm, ẩm ướt tại một số trạm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện, ảnh hưởng đến độ bền thiết bị và an toàn của người lao động.
- Một số công trình phụ trợ phục vụ quản lý, vận hành như nhà trực, nhà vận hành cống, sân công tác, đường nội bộ, hàng rào, cổng, cầu thang, tay vịn, lan can, biển báo, hệ thống chiếu sáng, khu vực chứa rác sau vớt rác còn thiếu đồng bộ hoặc đã xuống cấp. Đặc biệt, tại một số vị trí nhà vận hành cống, cửa chính, cửa sổ, nền nhà, lan can, cầu công tác đã hư hỏng, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra, đóng mở cống và bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão.
- Thực trạng trên cho thấy, công trình nhà trạm và công trình phụ trợ không chỉ cần được duy tu, sửa chữa đơn lẻ mà cần được rà soát tổng thể theo từng trạm, từng hạng mục, phân loại mức độ hư hỏng, xác định hạng mục cấp bách để xử lý trước, nhất là các vị trí ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn điện, an toàn vận hành, an toàn công trình và điều kiện làm việc của người lao động.
2. Về thiết bị cơ khí, tổ máy bơm và hệ thống vận hành
- Các tổ máy bơm tại nhiều trạm hiện vẫn đang được duy trì vận hành phục vụ nhiệm vụ tiêu thoát nước. Tuy nhiên, qua đánh giá thực tế, phần lớn máy móc, thiết bị chỉ đạt khoảng 70-80% công suất thiết kế; nhiều tổ máy đã vận hành trong thời gian dài, chưa được đại tu tổng thể hoặc chưa được bảo dưỡng đồng bộ theo khuyến cáo kỹ thuật của nhà sản xuất.
- Một số tổ máy bơm xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong quá trình vận hành như rung, phát tiếng kêu, nóng động cơ, bắn dầu mỡ, mòn trục, mòn bạc, rò rỉ nước, giảm hiệu suất hút – đẩy, vận hành không ổn định hoặc không bảo đảm an toàn khi chạy liên tục trong thời gian dài. Tại một số trạm, có máy đang dừng vận hành, máy chưa bảo đảm an toàn khi vận hành hoặc phải vận hành trong điều kiện thiết bị phụ trợ chưa hoàn thiện.
- Hệ thống đường ống, van, khớp nối, ống đẩy, ống hút, bơm tiêu tầng hầm, van khóa, đồng hồ áp lực, bộ phận liên kết và các chi tiết cơ khí tại một số trạm đã có hiện tượng han rỉ, hư hỏng, rò rỉ hoặc xuống cấp. Nếu không được kiểm tra, sửa chữa, thay thế kịp thời, các hư hỏng này có thể dẫn đến sự cố trong quá trình vận hành, nhất là khi các trạm phải chạy nhiều máy, chạy liên tục trong điều kiện mưa lớn, mưa kéo dài.
- Hệ thống song chắn rác, lưới chắn rác, đường vớt rác và khu vực tập kết rác tại nhiều trạm còn hạn chế. Một số lưới chắn rác sử dụng lâu năm, chắp vá, chưa bảo đảm an toàn khi vận hành nhiều máy; nhiều trạm chưa có máy vớt rác tự động, khiến công tác vớt rác còn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công. Khi mưa lớn, rác tập trung về bể hút với khối lượng lớn, nếu không xử lý kịp thời sẽ gây cản trở dòng chảy, làm giảm lưu lượng hút, tăng tải cho máy bơm và phát sinh nguy cơ ngập úng cục bộ.
- Đối với hệ thống cống tiêu, cửa cống, ty van, máy đóng mở, nhiều vị trí đã có dấu hiệu han rỉ, kẹt, khó thao tác hoặc hư hỏng bộ phận truyền động. Một số cống hiện vẫn vận hành được nhưng việc đóng mở còn bằng tay, chưa được cơ giới hóa hoặc điện động hóa, làm tăng áp lực cho người vận hành, đặc biệt trong điều kiện mưa lũ, ban đêm hoặc khi cần thao tác nhanh để điều tiết dòng chảy.
3. Về hệ thống điện, trạm biến áp, tủ điều khiển và thiết bị bảo vệ
- Hệ thống điện là yếu tố then chốt quyết định khả năng vận hành an toàn, liên tục của các trạm bơm. Qua kiểm tra cho thấy, nhiều trạm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn điện lưới, chưa có nguồn điện dự phòng phù hợp hoặc chưa được trang bị đầy đủ máy phát điện dự phòng để bảo đảm vận hành trong tình huống mất điện khi mưa lớn, bão lũ hoặc sự cố lưới điện.
- Một số trạm biến áp, máy biến áp, cầu dao, chuỗi sứ, thiết bị đóng cắt, tủ phân phối, tủ điều khiển, tủ khởi động, hệ thống bù công suất phản kháng, dây dẫn, đầu cốt, hộp cực, đèn tín hiệu, đồng hồ đo và thiết bị bảo vệ đã xuống cấp, han rỉ, hư hỏng hoặc hoạt động chưa ổn định. Có trạm chưa được lắp đặt đầy đủ đồng hồ đo điện áp, dòng điện; chưa có thiết bị bảo vệ động cơ chuyên sâu; chưa có tủ bù cosφ hoặc hệ thống bù hoạt động chưa ổn định, làm phát sinh chi phí vận hành và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thiết bị.
- Đặc biệt, tại một số trạm đã ghi nhận tình trạng máy biến áp rò rỉ dầu, thiếu dầu, hạt hút ẩm đổi màu, thiết bị chống sét, tiếp địa, hệ thống nối đất chưa được kiểm tra, kiểm định định kỳ đầy đủ. Đây là những nguy cơ cần được ưu tiên xử lý vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn điện, an toàn phòng cháy chữa cháy, an toàn thiết bị và khả năng vận hành liên tục khi có mưa lớn.
- Một số tủ điện, mặt tủ điều khiển, thiết bị khởi động, biến tần, chống mất pha, khởi động mềm, rơ-le, cầu dao, aptomat, khóa tủ, đèn báo, đồng hồ vôn kế, bộ điều khiển cảm biến mực nước, PLC và thiết bị điều khiển tự động có dấu hiệu hư hỏng, chập chờn hoặc không hoạt động đúng chức năng. Nếu không được sửa chữa, thay thế kịp thời, các hư hỏng này có thể làm gián đoạn vận hành, gây khó khăn trong điều hành theo cấp độ mưa, nhất là khi cần huy động nhiều tổ máy cùng lúc.
- Từ thực trạng trên, yêu cầu đặt ra là phải rà soát toàn bộ hệ thống điện theo từng trạm; phân loại thiết bị còn sử dụng tốt, thiết bị cần bảo dưỡng, thiết bị cần sửa chữa, thiết bị phải thay thế; đồng thời xây dựng kế hoạch kiểm định an toàn điện, đo tiếp địa, kiểm tra chống sét, bảo dưỡng tủ điện và hoàn thiện thiết bị bảo vệ để bảo đảm vận hành an toàn, ổn định trong mùa mưa.
4. Về công trình thủy công, cống tiêu, bể hút, bể xả, bể tiêu năng và kênh dẫn
- Hệ thống thủy công tại các trạm bơm gồm bể hút, bể xả, bể tiêu năng, kênh dẫn, cống qua đê, cửa cống, tường cánh, mái taluy và các hạng mục liên quan giữ vai trò trực tiếp trong việc tiếp nhận, điều tiết và tiêu thoát nước. Tuy nhiên, qua rà soát hiện trạng, nhiều hạng mục đã phát sinh tình trạng nứt, thấm, rò rỉ, lún, xói lở, bồi lắng bùn đất hoặc xuống cấp cục bộ.
- Một số bể xả, tường bể xả, khớp nối, tường nhà trạm tiếp giáp bể xả có hiện tượng thấm nước, rò rỉ nước khi vận hành; một số bể tiêu năng bị nứt, gãy, xói lở phía hạ lưu, đáy bể hoặc mái hai bên bị hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định nếu tiếp tục vận hành lưu lượng lớn trong thời gian dài. Tại một số vị trí, kênh dẫn bị bồi lắng bùn đất, cửa cống có nhiều bùn, mái kênh bị lún, nứt, có hiện tượng sạt mái, làm hạn chế dòng chảy về bể hút và ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước.
- Đối với các cống tiêu dưới đê và các vị trí tiếp giáp công trình, một số hạng mục đã xuất hiện nguy cơ mất an toàn như mái taluy lún, nứt, sạt lở; khe tiếp giáp giữa thân cống, dốc nước và bể tiêu năng có dấu hiệu chuyển vị, xói ngầm; các bao tải, biện pháp xử lý tạm thời trước đây đã xuống cấp, không còn tác dụng ổn định lâu dài. Đây là nhóm nguy cơ cần được đặc biệt quan tâm vì liên quan trực tiếp đến an toàn công trình, an toàn đê điều, an toàn vận hành và khả năng ứng phó trong mùa mưa lũ.
- Bên cạnh đó, nhiều bể hút, kênh dẫn, cống tự chảy, lòng cống, khu vực thượng lưu, hạ lưu còn có hiện tượng bùn, đất, rác thải lắng đọng, gây cản trở dòng chảy. Nếu không tổ chức nạo vét, khơi thông, vớt rác thường xuyên, lưu lượng nước về trạm sẽ bị hạn chế, máy bơm không phát huy được công suất thiết kế, dẫn đến nguy cơ ngập úng dù trạm vẫn vận hành.
- Từ thực trạng trên, cần tổ chức kiểm tra kỹ từng hạng mục thủy công, đặc biệt là các vị trí qua đê, cống tiêu, bể tiêu năng, mái taluy, khớp nối, tường bể xả, kênh dẫn và khu vực có dấu hiệu sạt lở, xói ngầm; lập hồ sơ hiện trạng, đánh giá mức độ nguy hiểm, đề xuất phương án xử lý tạm thời và lâu dài, bảo đảm không để sự cố nhỏ phát triển thành sự cố lớn trong mùa mưa.
5. Về công tác vận hành, nhân lực trực và tổ chức điều hành
- Công tác vận hành các trạm bơm trong thời gian qua cơ bản đã được duy trì, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục để đáp ứng yêu cầu tự chủ và yêu cầu vận hành trong điều kiện mưa cực đoan. Một số trạm còn thiếu nhân lực vận hành, chưa bảo đảm tối thiểu số người trực trong một ca đối với các trạm lớn; tình trạng kiêm nhiệm, trực kéo dài hoặc thiếu người hỗ trợ khi xảy ra sự cố có thể ảnh hưởng đến an toàn và hiệu quả vận hành.
- Việc tổ chức trực, phân công ca trực, kiểm tra đầu ca, bàn giao ca, ghi nhật ký vận hành, cập nhật số liệu mực nước, thời gian chạy máy, số máy vận hành, tình trạng thiết bị, sự cố phát sinh và kết quả xử lý tại một số trạm chưa thật sự đồng đều. Có nơi việc ghi chép, báo cáo còn đơn giản, chưa phản ánh đầy đủ diễn biến vận hành, chưa tạo được cơ sở dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá, so sánh và chỉ đạo điều hành lâu dài.
- Một số trạm vẫn còn tâm lý chờ chỉ đạo, chưa thực sự chủ động kích hoạt vận hành khi có thông tin dự báo mưa hoặc khi trời bắt đầu mưa. Trong khi đó, yêu cầu vận hành hiện nay đòi hỏi các trạm phải chuyển từ tư duy “xử lý khi đã ngập” sang “chủ động tiêu nước từ sớm”, vận hành theo dự báo, theo mực nước thực tế và theo cấp độ mưa để giảm áp lực cho hệ thống.
- Công tác phối hợp giữa các trạm, giữa Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị với Phòng Kỹ thuật, Phòng Hành chính - Kế toán và các bộ phận liên quan cần tiếp tục được củng cố. Việc cung cấp vật tư, thiết bị thay thế, phương tiện, nhân lực hỗ trợ, thông tin thời tiết, mực nước, tình trạng điện, tình trạng ngập úng phải được thực hiện nhanh, thống nhất, có đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng.
- Để khắc phục tình trạng trên, cần thiết lập chế độ vận hành thống nhất toàn hệ thống; phân công rõ trách nhiệm từ Phó Giám đốc phụ trách, Trưởng phòng, Trạm trưởng đến từng ca trực; quy định cụ thể chế độ báo cáo trước mưa, trong mưa, sau mưa; đồng thời coi nhật ký vận hành, hình ảnh hiện trường, biên bản kiểm tra, phiếu giao việc, báo cáo sự cố và kết quả xử lý là tài liệu bắt buộc trong quản lý vận hành.
6. Về công tác duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa và đề xuất đầu tư
- Công tác duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống trạm bơm đã được quan tâm thực hiện nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế do khối lượng hạng mục xuống cấp lớn, nhiều thiết bị đã sử dụng lâu năm, một số hư hỏng phát sinh nhanh trong mùa mưa và nguồn lực còn hạn chế. Một số trạm cần sửa chữa đồng thời cả nhà trạm, thiết bị điện, máy bơm, công trình thủy công, cống tiêu, hệ thống vớt rác và công trình phụ trợ.
- Nhiều hạng mục hiện nay không chỉ dừng lại ở bảo dưỡng thông thường mà cần được sửa chữa lớn, thay thế hoặc đầu tư nâng cấp, như: đại tu máy bơm, thay thế thiết bị đóng mở cống, lắp đặt máy đóng mở bằng ti ren điện, lắp cảm biến mực nước, bổ sung cột thủy chí, sửa chữa máy biến áp, kiểm định tiếp địa, lắp đặt chống sét, thay tủ điện, lắp thiết bị bảo vệ động cơ chuyên sâu, lắp máy vớt rác tự động, nạo vét bể hút, kênh dẫn, cống tự chảy, xử lý bể tiêu năng, mái taluy, khớp nối và các vị trí xói lở.
- Công tác đề xuất duy tu, sửa chữa cần được thực hiện theo hướng có thứ tự ưu tiên, không dàn trải, trong đó ưu tiên trước các hạng mục liên quan trực tiếp đến an toàn con người, an toàn điện, an toàn công trình, an toàn đê điều, khả năng vận hành của máy bơm và khả năng tiêu thoát nước trong mùa mưa. Các hạng mục còn lại cần được đưa vào kế hoạch trung hạn, dài hạn, có lộ trình thực hiện phù hợp với nguồn lực của Trung tâm.
- Mỗi nội dung sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế thiết bị cần có đầy đủ căn cứ gồm: hiện trạng thực tế, hình ảnh, biên bản kiểm tra, đánh giá mức độ hư hỏng, đề xuất kỹ thuật, dự kiến khối lượng, phương án xử lý, tổ chức thực hiện, nghiệm thu và lưu hồ sơ. Việc này vừa giúp nâng cao hiệu quả quản lý, vừa bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch trong quá trình sử dụng nguồn lực, tài sản và kinh phí của đơn vị.
7. Đánh giá chung
- Từ các tồn tại nêu trên có thể thấy, hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị hiện nay đang đứng trước yêu cầu phải được quản lý, vận hành và duy tu theo phương thức chủ động hơn, bài bản hơn và có kiểm soát chặt chẽ hơn. Nếu không kịp thời xử lý các hạng mục xuống cấp, không củng cố quy trình vận hành và không nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng trạm, nguy cơ mất an toàn công trình, mất an toàn điện, gián đoạn vận hành và giảm hiệu quả tiêu thoát nước trong mùa mưa là rất lớn.
- Do đó, việc ban hành văn bản chỉ đạo tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ gắn với quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại hệ thống trạm bơm là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tế. Đây là cơ sở để Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và các trạm bơm trực thuộc chủ động triển khai nhiệm vụ, xác định rõ trách nhiệm, ưu tiên xử lý đúng trọng tâm, bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, ổn định, hiệu quả trong thời gian tới.
III. Quan điểm thực hiện
Việc triển khai cơ chế tự chủ gắn với quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị phải được thực hiện trên cơ sở chủ động, thống nhất, rõ trách nhiệm, đúng chức năng, đúng thẩm quyền và phù hợp với điều kiện thực tế của Trung tâm. Đây không chỉ là yêu cầu về tổ chức quản lý, mà còn là nhiệm vụ thường xuyên nhằm bảo đảm hệ thống trạm bơm vận hành an toàn, liên tục, hiệu quả, phục vụ tốt công tác tiêu thoát nước, phòng chống ngập úng đô thị.
1. Thực hiện tự chủ phải gắn với trách nhiệm cụ thể
- Cơ chế tự chủ phải được hiểu và thực hiện một cách toàn diện, không chỉ trong quản lý tài chính, sử dụng kinh phí, vật tư, tài sản, mà còn trong quản lý con người, quản lý thiết bị, quản lý vận hành, quản lý rủi ro và xử lý các tình huống phát sinh.
- Mỗi nhiệm vụ được giao phải xác định rõ người phụ trách, đơn vị thực hiện, thời gian thực hiện, nội dung công việc, kết quả cần đạt được và trách nhiệm khi không hoàn thành. Không để xảy ra tình trạng giao việc chung chung, không rõ đầu mối, không rõ trách nhiệm hoặc khi có sự cố không xác định được cá nhân, bộ phận chịu trách nhiệm.
- Đối với từng trạm bơm, việc quản lý vận hành phải được tổ chức theo nguyên tắc: trạm nào chịu trách nhiệm trạm đó; thiết bị nào, hạng mục nào, vị trí nào cũng phải có người theo dõi, kiểm tra, báo cáo và đề xuất xử lý. Mọi tồn tại, hư hỏng, nguy cơ mất an toàn tại trạm phải được phát hiện sớm, ghi nhận đầy đủ, báo cáo kịp thời và đề xuất phương án xử lý cụ thể.
2. Chủ động là nguyên tắc xuyên suốt trong quản lý và vận hành
- Công tác quản lý, vận hành trạm bơm phải chuyển mạnh từ tư duy xử lý bị động sang tư duy chủ động phòng ngừa, chủ động chuẩn bị và chủ động xử lý từ sớm. Không chờ đến khi thiết bị hư hỏng nặng, công trình mất an toàn, mưa lớn xảy ra hoặc ngập úng phát sinh mới tổ chức kiểm tra, khắc phục.
- Trước mùa mưa, trước mỗi đợt mưa và trong quá trình vận hành thường xuyên, các trạm bơm phải chủ động kiểm tra nhà trạm, máy bơm, tủ điện, máy biến áp, cửa cống, ty van, bể hút, bể xả, song chắn rác, kênh dẫn, bể tiêu năng và các hạng mục phụ trợ. Những dấu hiệu bất thường như nứt, lún, thấm, rò rỉ, han rỉ, nóng máy, rung máy, kẹt cửa, hỏng thiết bị điều khiển, thiếu dầu máy biến áp, mất tín hiệu cảm biến hoặc nguy cơ mất an toàn phải được báo cáo ngay để có biện pháp xử lý.
- Khi có thông tin dự báo mưa hoặc khi trời bắt đầu mưa, các trạm bơm phải chủ động triển khai phương án vận hành theo quy định; không chờ chỉ đạo nhiều lần, không chờ ngập mới vận hành, không để nước dâng cao mới xử lý. Việc vận hành phải dựa trên diễn biến mưa, mực nước thực tế, khả năng tiêu thoát của hệ thống và chỉ đạo điều hành chung của Trung tâm.
3. Trạm trưởng chịu trách nhiệm toàn diện tại trạm được giao
- Trạm trưởng là người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động tại trạm bơm và chịu trách nhiệm trước Trưởng phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị, Phó Giám đốc phụ trách và Giám đốc Trung tâm về tình trạng công trình, thiết bị, nhân lực, an toàn và kết quả vận hành của trạm.
- Trạm trưởng phải nắm chắc hiện trạng từng hạng mục tại trạm, bao gồm: nhà trạm, tổ máy bơm, hệ thống điện, máy biến áp, tủ điều khiển, bể hút, bể xả, cống tiêu, cửa cống, ty van, song chắn rác, kênh dẫn, công trình phụ trợ, dụng cụ, vật tư dự phòng và lực lượng trực vận hành. Không để xảy ra tình trạng không nắm được thiết bị hỏng, không biết công trình xuống cấp, không báo cáo nguy cơ mất an toàn hoặc để tồn tại kéo dài mà không đề xuất xử lý.
- Trạm trưởng có trách nhiệm phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng người trong ca trực; kiểm tra việc bàn giao ca; duy trì nhật ký vận hành; theo dõi thời gian chạy máy, số máy vận hành, mực nước, tình trạng thiết bị, lượng rác tại song chắn, sự cố phát sinh và kết quả xử lý. Khi có mưa, trạm trưởng phải trực tiếp chỉ huy tại trạm hoặc phân công người đủ năng lực chịu trách nhiệm, bảo đảm trạm vận hành đúng quy trình, an toàn và kịp thời.
- Trường hợp phát sinh tình huống vượt thẩm quyền, trạm trưởng phải báo cáo ngay Trưởng phòng và Phó Giám đốc phụ trách để xin ý kiến chỉ đạo, đồng thời chủ động thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn ban đầu theo đúng quy trình.
4. Mọi công việc phải có kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá
- Tất cả các nhiệm vụ liên quan đến vận hành, duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế thiết bị, xử lý sự cố và khắc phục tồn tại tại các trạm bơm phải được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, có kế hoạch cụ thể, có tổ chức thực hiện, có kiểm tra, có đánh giá kết quả.
- Đối với công việc thường xuyên, các trạm phải có kế hoạch kiểm tra định kỳ, bảo dưỡng định kỳ, vệ sinh thiết bị, vớt rác, nạo vét, kiểm tra an toàn điện và chuẩn bị vật tư. Đối với công việc phát sinh, phải có biên bản ghi nhận hiện trạng, hình ảnh minh chứng, đề xuất phương án xử lý, phân công người thực hiện, thời hạn hoàn thành và kết quả sau xử lý.
- Việc đánh giá kết quả không chỉ căn cứ vào việc đã làm hay chưa làm, mà phải căn cứ vào hiệu quả thực tế: thiết bị có vận hành ổn định không, công trình có an toàn hơn không, dòng chảy có được khơi thông không, sự cố có được xử lý dứt điểm không, hồ sơ có đầy đủ không, trách nhiệm từng cá nhân có rõ không.
5. Bảo đảm an toàn là yêu cầu bắt buộc trong mọi hoạt động
- Trong quá trình quản lý, vận hành và sửa chữa hệ thống trạm bơm, an toàn con người, an toàn điện, an toàn thiết bị và an toàn công trình phải được đặt lên hàng đầu. Không vì yêu cầu tiến độ, yêu cầu tiêu thoát nước hoặc khó khăn về nhân lực mà bỏ qua quy trình kỹ thuật, quy định an toàn lao động, quy định phòng cháy chữa cháy và quy định vận hành thiết bị điện.
- Cán bộ, công nhân khi tham gia vận hành, kiểm tra, vớt rác, đóng mở cống, thao tác điện, xử lý sự cố phải sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ lao động; không thao tác điện ngoài trời khi có sấm sét, mưa lớn hoặc điều kiện không bảo đảm an toàn; không vận hành máy khi chưa kiểm tra đủ điều kiện kỹ thuật; không tự ý xử lý các sự cố vượt khả năng chuyên môn hoặc vượt thẩm quyền.
- Các trạm bơm phải thường xuyên kiểm tra biển cảnh báo, bình chữa cháy, sào cách điện, găng tay cách điện, ủng, áo mưa, đèn chiếu sáng, thiết bị thông tin liên lạc và các dụng cụ an toàn khác. Những thiết bị an toàn thiếu, hỏng hoặc không đạt yêu cầu phải được báo cáo, bổ sung, thay thế kịp thời.
6. Quản lý vận hành phải gắn với hồ sơ, số liệu và minh chứng thực tế
- Mọi hoạt động của hệ thống trạm bơm phải được quản lý bằng hồ sơ, số liệu và minh chứng cụ thể. Nhật ký vận hành, biên bản kiểm tra, sổ theo dõi sửa chữa, hình ảnh hiện trường, video, báo cáo mưa, báo cáo sự cố, phiếu giao việc, biên bản nghiệm thu và các tài liệu liên quan là căn cứ quan trọng để theo dõi quá trình quản lý, đánh giá trách nhiệm và phục vụ công tác chỉ đạo điều hành.
- Các số liệu như thời gian mưa, thời gian chạy máy, số tổ máy vận hành, mực nước bể hút, bể xả, tình trạng thiết bị, sự cố phát sinh, lượng rác thu gom, thời gian xử lý, nhân lực tham gia và kết quả sau xử lý phải được ghi nhận trung thực, kịp thời, đầy đủ. Không thực hiện ghi chép hình thức, ghi chép sau, ghi chép thiếu nội dung hoặc báo cáo không đúng thực tế.
- Việc lưu trữ hồ sơ phải được thực hiện khoa học, dễ kiểm tra, dễ đối chiếu, dễ tổng hợp; từng trạm bơm phải có hồ sơ riêng, từng hạng mục sửa chữa phải có tài liệu theo dõi riêng, từng đợt mưa lớn phải có báo cáo đánh giá riêng để rút kinh nghiệm và hoàn thiện phương án vận hành.
7. Tự chủ phải gắn với tiết kiệm, hiệu quả và sử dụng đúng nguồn lực
- Trong điều kiện thực hiện cơ chế tự chủ, việc sử dụng nhân lực, vật tư, thiết bị, điện năng, phương tiện và kinh phí phải bảo đảm đúng mục đích, đúng nhu cầu, tiết kiệm và hiệu quả. Các đề xuất sửa chữa, mua sắm, thay thế thiết bị phải xuất phát từ hiện trạng thực tế, mức độ cần thiết, yêu cầu an toàn và khả năng phục vụ vận hành; không đề xuất dàn trải, không hình thức, không vượt quá nhu cầu thực tế.
- Việc ưu tiên nguồn lực phải được thực hiện theo thứ tự: an toàn con người, an toàn điện, an toàn công trình, khả năng vận hành của máy bơm, khả năng tiêu thoát nước, sau đó đến các hạng mục cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao hiệu quả lâu dài. Những hạng mục cấp bách phải được xử lý sớm; những hạng mục chưa cấp bách phải đưa vào kế hoạch phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của Trung tâm.
8. Phối hợp đồng bộ, thông tin thông suốt trong toàn hệ thống
- Công tác quản lý, vận hành trạm bơm không thể thực hiện riêng lẻ theo từng trạm mà phải được tổ chức theo hệ thống, có sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban Giám đốc, Phó Giám đốc phụ trách, Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị, Phòng Kỹ thuật, Phòng Hành chính - Kế toán, các trạm bơm và các đơn vị liên quan.
- Thông tin về dự báo thời tiết, mực nước, tình trạng thiết bị, tình hình vận hành, sự cố điện, ngập úng, rác thải, vật tư cần bổ sung và nhân lực cần điều động phải được cập nhật nhanh, thống nhất và đúng đầu mối. Khi một trạm phát sinh tình huống vượt khả năng xử lý, các bộ phận liên quan phải phối hợp hỗ trợ kịp thời, không để sự cố kéo dài hoặc ảnh hưởng dây chuyền đến toàn hệ thống.
9. Kết quả thực hiện là căn cứ đánh giá trách nhiệm tập thể, cá nhân
- Kết quả quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại tại từng trạm bơm là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Trạm trưởng, ca trực, người lao động, Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và các bộ phận liên quan.
- Tập thể, cá nhân chủ động, thực hiện tốt nhiệm vụ, phát hiện sớm nguy cơ, xử lý kịp thời sự cố, bảo đảm vận hành an toàn, ghi chép hồ sơ đầy đủ, có sáng kiến nâng cao hiệu quả vận hành thì được xem xét biểu dương, khen thưởng. Ngược lại, trường hợp thiếu trách nhiệm, không nắm hiện trạng, chậm báo cáo, không thực hiện đúng quy trình, để thiết bị hư hỏng kéo dài, vận hành không kịp thời hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao thì phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm theo quy định.
IV. Phân công trách nhiệm
Để bảo đảm việc triển khai cơ chế tự chủ gắn với quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị được thực hiện đồng bộ, hiệu quả, rõ trách nhiệm, Trung tâm phân công cụ thể nhiệm vụ cho từng cấp, từng bộ phận, từng cá nhân như sau:
1. Giám đốc Trung tâm: Giám đốc Trung tâm là người chỉ huy cao nhất, chịu trách nhiệm toàn diện trước cấp có thẩm quyền về công tác quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và hiệu quả tiêu thoát nước của toàn bộ hệ thống trạm bơm.
- Chỉ đạo chung toàn bộ công tác quản lý, vận hành hệ thống trạm bơm; quyết định chủ trương, định hướng, kế hoạch lớn về duy tu, sửa chữa, nâng cấp, đầu tư.
- Quyết định kích hoạt các phương án vận hành cấp độ cao, phương án khẩn cấp khi xảy ra mưa lớn, mưa cực đoan, ngập diện rộng hoặc sự cố nghiêm trọng.
- Chỉ đạo huy động tổng thể nguồn lực (nhân lực, vật tư, thiết bị, phương tiện) giữa các trạm bơm và các phòng, bộ phận liên quan để bảo đảm vận hành thông suốt toàn hệ thống.
- Kiểm tra, chỉ đạo trực tiếp hoặc đột xuất tại hiện trường đối với các trạm trọng điểm, các vị trí có nguy cơ mất an toàn cao.
- Chỉ đạo công tác tổng hợp, đánh giá kết quả vận hành, xử lý tồn tại, làm cơ sở điều chỉnh phương án, hoàn thiện quy trình quản lý.
- Xem xét trách nhiệm của các tập thể, cá nhân trong trường hợp để xảy ra sự cố, vận hành không hiệu quả, không bảo đảm an toàn hoặc không thực hiện đúng chỉ đạo.
2. Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập: Phó Giám đốc phụ trách là người trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa hệ thống trạm bơm; chịu trách nhiệm trước Giám đốc Trung tâm về hiệu quả vận hành và an toàn hệ thống.
- Trực tiếp chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện các nội dung của văn bản này; là đầu mối điều hành xuyên suốt giữa Ban Giám đốc với Phòng Quản lý vận hành và các trạm bơm.
- Chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thông tin dự báo mưa, mực nước sông, tình hình thực tế tại các khu vực; quyết định thời điểm kích hoạt phương án vận hành phù hợp với từng cấp độ mưa.
- Quyết định việc khởi động đồng bộ hoặc từng phần hệ thống trạm bơm; điều phối thứ tự vận hành giữa các trạm, ưu tiên các trạm đầu mối, trạm có khả năng tiêu thoát lớn hoặc khu vực trọng điểm.
- Trực tiếp chỉ đạo điều hành trong suốt quá trình mưa; duy trì liên lạc thường xuyên với Trưởng phòng, Trạm trưởng; kịp thời điều chỉnh phương án vận hành theo diễn biến thực tế.
- Tổ chức kiểm tra hiện trường trước, trong và sau mưa; đặc biệt tại các trạm trọng điểm, các vị trí có nguy cơ mất an toàn về công trình, thiết bị, điện.
- Chỉ đạo xử lý các tồn tại, hư hỏng, nguy cơ mất an toàn tại từng trạm theo thứ tự ưu tiên; phê duyệt hoặc đề xuất phương án sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế thiết bị.
- Theo dõi, kiểm tra việc thực hiện chế độ trực, chế độ báo cáo, việc ghi chép nhật ký vận hành, việc sử dụng vật tư, thiết bị tại các trạm.
- Báo cáo Giám đốc Trung tâm định kỳ và đột xuất về tình hình vận hành, sự cố, công tác xử lý tồn tại và hiệu quả thực hiện.
- Chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng vận hành bị động, điều hành không kịp thời, mất an toàn hệ thống hoặc không kiểm soát được tình hình tại các trạm.
3. Trưởng phòng Quản lý vận hành trạm bơm chống úng ngập đô thị: Trưởng phòng là đầu mối chuyên môn, chịu trách nhiệm tổ chức triển khai, theo dõi, kiểm tra và tổng hợp toàn bộ hoạt động vận hành của hệ thống trạm bơm.
- Tham mưu Phó Giám đốc phụ trách trong việc xây dựng kế hoạch vận hành, kế hoạch duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng và xử lý tồn tại tại từng trạm bơm.
- Tổ chức triển khai thực hiện các nội dung chỉ đạo; phân công nhiệm vụ cụ thể cho các trạm; theo dõi tiến độ và kết quả thực hiện.
- Theo dõi liên tục tình hình vận hành của toàn hệ thống thông qua báo cáo, camera, thông tin trực tiếp từ các trạm; kịp thời tổng hợp, phân tích và đề xuất phương án điều chỉnh.
- Đôn đốc các trạm bơm thực hiện kiểm tra hiện trạng, bảo dưỡng thiết bị, vớt rác, nạo vét, chuẩn bị nhân lực và vật tư trước khi mưa.
- Kiểm tra việc thực hiện quy trình vận hành, quy định an toàn điện, an toàn lao động; kiểm tra việc ghi chép nhật ký, lập báo cáo, lưu trữ hồ sơ tại các trạm.
- Tổng hợp tình hình vận hành, tình trạng thiết bị, các tồn tại, hư hỏng, đề xuất sửa chữa; báo cáo Phó Giám đốc phụ trách theo định kỳ hoặc đột xuất.
- Phối hợp với Phòng Kỹ thuật, Phòng Hành chính - Kế toán và các đơn vị liên quan để bảo đảm điều kiện vận hành (điện, vật tư, thiết bị, phương tiện).
- Chịu trách nhiệm nếu không nắm được tình hình vận hành toàn hệ thống, không phát hiện kịp thời tồn tại hoặc không đôn đốc xử lý theo chỉ đạo.
4. Trưởng các trạm bơm: Trạm trưởng là người chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện đối với toàn bộ hoạt động tại trạm bơm được giao quản lý.
- Quản lý toàn bộ công trình, thiết bị, nhân lực, vật tư tại trạm; nắm chắc hiện trạng từng hạng mục: nhà trạm, máy bơm, tủ điện, máy biến áp, bể hút, bể xả, cống tiêu, cửa cống, kênh dẫn, song chắn rác.
- Chủ động kiểm tra hằng ngày, định kỳ và trước khi mưa; phát hiện các dấu hiệu hư hỏng, xuống cấp, nguy cơ mất an toàn và báo cáo kịp thời.
- Chủ động vận hành trạm bơm khi có mưa hoặc khi có thông tin dự báo mưa; không chờ chỉ đạo nếu đã đủ điều kiện kích hoạt phương án.
- Tổ chức trực 24/24 trong mùa mưa; phân công ca trực cụ thể, bảo đảm đủ nhân lực, đúng vị trí, không để trạm thiếu người trực khi có mưa.
- Trực tiếp chỉ huy hoặc phân công người có năng lực điều hành vận hành trong từng ca; kiểm soát chặt chẽ việc khởi động, dừng máy, vận hành luân phiên các tổ máy.
- Theo dõi liên tục mực nước, tình trạng máy bơm, hệ thống điện, lượng rác tại song chắn; kịp thời xử lý hoặc báo cáo khi có bất thường.
- Ghi nhật ký vận hành đầy đủ, trung thực: thời gian mưa, thời gian vận hành, số máy hoạt động, sự cố phát sinh, biện pháp xử lý, kết quả thực hiện.
- Lập báo cáo trước mưa, trong mưa, sau mưa theo quy định; gửi đúng thời gian, đúng nội dung.
- Tổ chức vệ sinh, bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ tại trạm; đề xuất sửa chữa lớn, thay thế thiết bị khi vượt khả năng xử lý.
- Chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra các trường hợp: không vận hành kịp thời, thiếu người trực, không nắm hiện trạng, không báo cáo sự cố, ghi chép không trung thực hoặc để thiết bị hư hỏng kéo dài.
5. Người lao động (công nhân vận hành, nhân viên kỹ thuật): Người lao động là lực lượng trực tiếp thực hiện các thao tác vận hành, bảo đảm hoạt động của trạm bơm.
- Có mặt tại trạm đúng thời gian theo phân công; sẵn sàng làm việc khi có tín hiệu mưa hoặc lệnh vận hành.
- Thực hiện đúng quy trình kỹ thuật khi khởi động, dừng máy, vận hành thiết bị; không tự ý thay đổi chế độ vận hành khi chưa có ý kiến của Trạm trưởng.
- Thường xuyên theo dõi mực nước, tình trạng máy bơm, tiếng ồn, độ rung, nhiệt độ, dòng điện; kịp thời báo cáo khi phát hiện bất thường.
- Thực hiện vớt rác, vệ sinh song chắn rác, khơi thông dòng chảy, bảo đảm nước vào bể hút thuận lợi.
- Ghi chép đầy đủ nội dung vận hành theo ca; bàn giao ca rõ ràng, không bỏ sót thông tin.
- Không rời vị trí khi đang làm nhiệm vụ, đặc biệt trong thời gian mưa; không làm việc riêng, không lơ là nhiệm vụ.
- Tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn điện, an toàn lao động; sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ; không thao tác điện trong điều kiện không an toàn.
- Có trách nhiệm bảo quản thiết bị, dụng cụ, vật tư tại trạm; sử dụng tiết kiệm điện năng, vật tư và báo cáo khi có thiếu hụt, hư hỏng.
V. Nhiệm vụ và giải pháp cụ thể theo từng trạm
1. Trạm bơm Chi Ly
1.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Chi Ly là một trong những trạm có quy mô trung bình nhưng đang tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến công trình và thiết bị, ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện vận hành và khả năng tiêu thoát nước. Hiện trạng ghi nhận:
- Nhà trạm đã xuống cấp:
+ Xuất hiện tình trạng nứt tường, lún nền, thấm nước
+ Môi trường ẩm ướt, ảnh hưởng đến thiết bị điện
- Bể xả:
+ Có hiện tượng thấm, rò rỉ nước
+ Nguy cơ ảnh hưởng đến kết cấu lâu dài
- Hệ thống vớt rác:
+ Chưa có thiết bị vớt rác tự động
+ Phụ thuộc vào lao động thủ công, hiệu quả thấp khi mưa lớn
- Hệ thống điện:
+ Tủ điện cũ, thiếu thiết bị bảo vệ
+ Chưa có hệ thống bù công suất phản kháng (cosφ)
+ Thiết bị đo đếm chưa đầy đủ
- Tổng thể: Trạm vẫn vận hành được nhưng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và giảm hiệu quả khi vận hành trong điều kiện mưa lớn.
1.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Cải tạo, sửa chữa nhà trạm (ưu tiên thực hiện)
- Tổ chức kiểm tra tổng thể hiện trạng kết cấu nhà trạm: Tường, nền, móng, mái, cửa, lan can, cầu thang
- Thực hiện: Xử lý nứt tường bằng vật liệu chuyên dụng, gia cố các vị trí lún, bong nền, chống thấm tường và nền khu vực đặt tủ điện
- Cải tạo không gian vận hành: Bố trí lại khu vực thiết bị, lối đi đảm bảo thông thoáng, thuận tiện thao tác
- Yêu cầu: Không để nước mưa, nước ngầm ảnh hưởng đến khu vực tủ điện, đảm bảo điều kiện làm việc an toàn cho người vận hành
b) Sửa chữa bể xả, xử lý chống thấm
- Kiểm tra chi tiết: Tường bể xả, mối nối, khe tiếp giáp, đáy bể và khu vực xả
- Thực hiện: Trám vá các vị trí nứt, rò rỉ, gia cố lại các điểm yếu kết cấu, xử lý chống thấm toàn bộ khu vực bể xả
- Trường hợp phát hiện: Xói lở hoặc mất ổn định phải báo cáo đề xuất xử lý kết cấu
- Yêu cầu: Không để thất thoát nước gây ảnh hưởng nền móng, bảo đảm bể xả vận hành ổn định khi chạy nhiều máy
c) Lắp đặt hệ thống máy vớt rác tự động
- Đánh giá lưu lượng rác thực tế tại bể hút
- Lựa chọn phương án phù hợp máy vớt rác bán tự động hoặc tự động
- Tổ chức lắp đặt bố trí vị trí hợp lý, không ảnh hưởng dòng chảy
- Trong thời gian chưa lắp tăng cường lực lượng vớt rác thủ công, bố trí trực liên tục khi mưa
- Yêu cầu: Không để rác gây tắc nghẽn dòng chảy, không để ảnh hưởng đến hiệu suất hút của máy bơm
d) Nâng cấp, bổ sung hệ thống điện
- Kiểm tra toàn bộ hệ thống điện: Tủ điện, dây dẫn, aptomat, tiếp địa
- Thực hiện: Thay thế thiết bị điện xuống cấp, lắp bổ sung: Thiết bị bảo vệ động cơ, đồng hồ đo điện áp, dòng điện, thiết bị cảnh báo
- Lắp đặt hệ thống bù cosφ: Giảm tổn thất điện năng, ôn định hệ thống điện
- Kiểm tra: Tiếp địa, chống sét
- Yêu cầu: Đảm bảo vận hành an toàn, ổn định, không để xảy ra sự cố điện khi mưa lớn
đ) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Rà soát toàn bộ hiện trạng trạm, lập danh mục tồn tại cần xử lý
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa, phân công rõ từng ca trực
- Duy trì: Nhật ký vận hành đầy đủ, ghi nhận hình ảnh hiện trường khi cần
- Chủ động: Vận hành khi có mưa, không chờ chỉ đạo
e) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo hiện trạng trước khi triển khai sửa chữa, báo cáo tiến độ thực hiện, báo cáo kết quả sau khi hoàn thành
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra, giám sát trực tiếp
- Phó Giám đốc phụ trách: Kiểm tra, chỉ đạo xử lý các nội dung vượt thẩm quyền
1.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Chi Ly
- Hoàn thành xử lý các tồn tại ưu tiên trong thời gian sớm nhất
- Không để tình trạng hư hỏng kéo dài
- Bảo đảm: An toàn công trình, an toàn điện, vận hành ổn định trong mùa mưa
* Mục tiêu cụ thể: Trạm Chi Ly phải bảo đảm vận hành ổn định, không bị động khi có mưa, không để xảy ra sự cố do nguyên nhân chủ quan.
2. Trạm bơm Cống Sông
2.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Cống Sông là trạm có công suất lớn, giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát nước khu vực. Tuy nhiên, qua kiểm tra hiện trạng cho thấy trạm đang tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng liên quan đến hệ thống điện và thiết bị cơ khí, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành an toàn và liên tục. Hiện trạng cụ thể:
- Hệ thống điện:
+ Tủ điện, thiết bị đóng cắt, dây dẫn đã xuống cấp
+ Một số thiết bị bảo vệ không còn hoạt động ổn định
+ Nguy cơ mất an toàn điện khi vận hành trong điều kiện mưa
- Tổ máy bơm:
+ Nhiều máy chưa được đại tu, hiệu suất suy giảm
+ Xuất hiện hiện tượng rung, nóng, vận hành không ổn định
- Hệ thống bơm tầng hầm:
+ Hoạt động kém hiệu quả hoặc hư hỏng
+ Không bảo đảm khả năng tiêu nước nội bộ trạm
- Công tác giám sát:
+ Chưa có cảm biến mực nước tự động
+ Phụ thuộc vào quan sát thủ công
- Thiết bị nhiều vị trí han rỉ, xuống cấp, ảnh hưởng tuổi thọ
- Tổng thể: Trạm có nguy cơ cao về mất an toàn điện và giảm hiệu quả vận hành khi mưa lớn nếu không được xử lý kịp thời.
2.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Sửa chữa, nâng cấp hệ thống điện (ưu tiên cao nhất)
- Tổ chức kiểm tra tổng thể: Trạm biến áp, tủ điện, thiết bị đóng cắt, dây dẫn, tiếp địa
- Thực hiện: Thay thế các thiết bị điện hư hỏng, xuống cấp, kiểm tra, siết lại toàn bộ mối nối điện, vệ sinh, bảo dưỡng tủ điện
- Bổ sung: Thiết bị bảo vệ động cơ (rơ-le nhiệt, bảo vệ quá dòng, mất pha), đồng hồ đo điện áp, dòng điện, hệ thống cảnh báo sự cố
- Kiểm tra an toàn: Đo tiếp địa, kiểm tra chống sét
- Yêu cầu: Bảo đảm hệ thống điện vận hành ổn định, an toàn tuyệt đối, không để xảy ra sự cố điện khi vận hành nhiều máy đồng thời
b) Bảo dưỡng, phục hồi tổ máy bơm
- Kiểm tra từng tổ máy: Động cơ, trục bơm, ổ bi, cánh bơm
- Thực hiện: Thay dầu mỡ bôi trơn, căn chỉnh trục, khớp nối, kiểm tra độ rung, nhiệt độ
- Đối với máy suy giảm hiệu suất: Lập phương án đại tu
- Đối với máy không bảo đảm an toàn: Tạm dừng vận hành, đề xuất sửa chữa hoặc thay thế
- Yêu cầu: Bảo đảm các tổ máy vận hành ổn định khi chạy liên tục, không để xảy ra sự cố cơ khí trong thời điểm mưa lớn
c) Thay thế, hoàn thiện hệ thống bơm tầng hầm
- Kiểm tra hiện trạng hệ thống bơm tầng hầm: Công suất, tình trạng hoạt động
- Thực hiện: Thay thế máy bơm hỏng hoặc không còn hiệu quả, bố trí lại hệ thống hút - xả hợp lý
- Bảo đảm: Không để nước tích tụ trong tầng hầm, không ảnh hưởng đến an toàn thiết bị chính
- Yêu cầu: Hệ thống bơm tầng hầm phải hoạt động độc lập, ổn định
d) Lắp đặt hệ thống cảm biến mực nước
- Lựa chọn thiết bị: Cảm biến mực nước phù hợp điều kiện thực tế
- Lắp đặt tại: Bể hút, kênh dẫn, vị trí quan trọng
- Kết nối: Tín hiệu về tủ điều khiển hoặc thiết bị giám sát
- Mục tiêu: Hỗ trợ vận hành theo mực nước thực tế, giảm phụ thuộc quan sát thủ công
- Yêu cầu: Dữ liệu chính xác, ổn định, hỗ trợ ra quyết định vận hành kịp thời
đ) Sơn, bảo dưỡng thiết bị và công trình
- Thực hiện: Sơn chống rỉ các thiết bị cơ khí, sơn lại các kết cấu thép, lan can, cửa cống
- Vệ sinh: Khu vực máy bơm, tủ điện, bể hút
- Mục tiêu: Tăng tuổi thọ thiết bị, cải thiện điều kiện làm việc
- Yêu cầu: Không để thiết bị han rỉ ảnh hưởng vận hành
e) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Rà soát toàn bộ hệ thống điện và máy bơm, lập danh sách tồn tại chi tiết
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa, bố trí nhân lực đủ năng lực vận hành
- Chủ động: Khởi động trạm khi có mưa, báo cáo kịp thời tình trạng thiết bị
- Duy trì: Nhật ký vận hành đầy đủ, theo dõi riêng hệ thống điện
g) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo hiện trạng hệ thống điện và máy bơm, báo cáo tiến độ sửa chữa
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra trực tiếp, đánh giá chất lượng
- Phó Giám đốc phụ trách: Chỉ đạo xử lý các nội dung trọng điểm, kiểm tra hiện trường khi cần thiết
2.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Cống Sông
- Hoàn thành xử lý hệ thống điện trong thời gian sớm nhất (ưu tiên số 1)
- Không để xảy ra sự cố điện trong mùa mưa
- Bảo đảm: Tổ máy vận hành ổn định, hệ thống bơm tầng hầm hoạt động tốt, vận hành chủ động theo mực nước
- Mục tiêu: Trạm Cống Sông phải là trạm vận hành ổn định, an toàn điện tuyệt đối, đủ năng lực vận hành đồng thời nhiều tổ máy khi có mưa lớn.
3. Trạm bơm Nhà Dầu
3.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Nhà Dầu là trạm có quy mô nhỏ, số lượng tổ máy ít, tuy nhiên vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát nước khu vực cục bộ. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, trạm hiện không có hư hỏng lớn mang tính kết cấu, tuy nhiên tồn tại chủ yếu ở công tác bảo dưỡng thiết bị và hệ thống điện chưa được hoàn thiện. Hiện trạng cụ thể:
- Các tổ máy bơm: Chưa được bảo dưỡng đồng bộ trong thời gian dài, có dấu hiệu giảm hiệu suất, tiềm ẩn nguy cơ hỏng khi vận hành liên tục
- Hệ thống điện: Một số thiết bị điện xuống cấp hoặc hoạt động không ổn định, thiếu thiết bị đo đếm, khó kiểm soát thông số vận hành
- Công tác theo dõi: Chưa có hệ thống đo lường đầy đủ phục vụ giám sát vận hành
- Tổng thể: Trạm vẫn vận hành được nhưng thiếu tính ổn định lâu dài, cần bảo dưỡng và hoàn thiện hệ thống điện để bảo đảm vận hành an toàn, chủ động.
3.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Bảo dưỡng toàn bộ máy bơm
- Tổ chức kiểm tra chi tiết từng tổ máy: Động cơ điện, trục bơm, cánh bơm, ổ bi, bạc đạn, khớp nối
- Thực hiện bảo dưỡng: Thay dầu mỡ bôi trơn định kỳ, vệ sinh toàn bộ tổ máy, căn chỉnh lại trục và khớp nối
- Kiểm tra vận hành: Độ rung, tiếng ồn, nhiệt độ động cơ, khả năng hút - đẩy nước
- Đối với các vị trí có dấu hiệu bất thường: Xử lý ngay hoặc đề xuất sửa chữa
- Yêu cầu: Các tổ máy phải bảo đảm vận hành ổn định khi chạy liên tục, không để phát sinh sự cố trong thời điểm mưa
b) Kiểm tra, thay thế thiết bị điện hỏng
- Rà soát toàn bộ hệ thống điện: Tủ điện, aptomat, cầu dao, dây dẫn
- Thực hiện: Thay thế thiết bị điện hư hỏng, xuống cấp, siết chặt lại các mối nối điện, vệ sinh tủ điện, bảo đảm khô ráo
- Kiểm tra: Hệ thống tiếp địa, an toàn cách điện
- Bổ sung: Thiết bị bảo vệ cơ bản (quá tải, mất pha)
- Yêu cầu: Hệ thống điện vận hành ổn định, không để xảy ra chập cháy, mất an toàn điện
c) Lắp bổ sung hệ thống đồng hồ đo
- Bổ sung các thiết bị đo: Đồng hồ đo điện áp, đồng hồ đo dòng điện
- Bố trí: Tại tủ điện chính, dễ quan sát
- Mục tiêu: Giúp công nhân theo dõi tình trạng vận hành, phát hiện sớm bất thường (quá tải, lệch pha…)
- Yêu cầu: Số liệu rõ ràng, dễ kiểm tra, phục vụ ghi nhật ký vận hành
d) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Lập kế hoạch bảo dưỡng định kỳ, theo dõi riêng từng tổ máy
- Tổ chức: Bố trí ca trực hợp lý, kiểm tra thiết bị trước mưa
- Duy trì: Nhật ký vận hành đầy đủ, theo dõi thông số điện và máy bơm
- Chủ động: Vận hành ngay khi có mưa, không để thiết bị “đến lúc chạy mới phát hiện hỏng”
đ) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo tình trạng máy bơm và hệ thống điện, báo cáo kết quả bảo dưỡng
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra, đánh giá chất lượng bảo dưỡng
- Phó Giám đốc phụ trách: Theo dõi, chỉ đạo xử lý khi cần thiết
3.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Nhà Dầu
- Hoàn thành bảo dưỡng toàn bộ máy bơm trước mùa mưa
- Bảo đảm hệ thống điện hoạt động ổn định
- Có đầy đủ thiết bị đo để theo dõi vận hành
* Mục tiêu: Trạm Nhà Dầu phải vận hành ổn định, không phát sinh sự cố do thiếu bảo dưỡng hoặc thiếu kiểm soát thông số trong quá trình vận hành.
4. Trạm bơm Đồng Cửa
4.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Đồng Cửa là trạm có vai trò tiêu thoát nước cho khu vực trung gian, tuy nhiên qua kiểm tra thực tế cho thấy trạm đang tồn tại đồng thời các vấn đề về công trình, dòng chảy và thiết bị, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành. Hiện trạng cụ thể:
- Nhà trạm: Có dấu hiệu lún, nứt, xuống cấp kết cấu, một số vị trí nền, tường, lan can không bảo đảm an toàn
- Kênh dẫn: Bị bồi lắng bùn đất, mái kênh có hiện tượng sạt lở, thu hẹp dòng chảy
- Hệ thống vớt rác: Chưa có thiết bị vớt rác tự động, rác tồn đọng nhiều khi mưa lớn
- Tổ máy bơm: Chưa được bảo dưỡng đồng bộ, hiệu suất vận hành chưa ổn định
- Tổng thể: Trạm bị hạn chế cả về “đầu vào” (dòng chảy) và “khả năng vận hành”, nếu không xử lý sẽ giảm mạnh hiệu quả tiêu thoát nước.
4.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Cải tạo, sửa chữa nhà trạm
- Tổ chức kiểm tra toàn bộ kết cấu nhà trạm: Nền, móng, tường, mái, lan can, cầu thang
- Thực hiện: Gia cố các vị trí lún, nứt, xử lý chống thấm tường và nền, sửa chữa lan can, bậc lên xuống, cửa trạm
- Bố trí lại: Không gian vận hành, lối đi thao tác an toàn
- Yêu cầu: Bảo đảm an toàn kết cấu công trình, bảo đảm điều kiện vận hành trong mọi thời tiết
b) Nạo vét, khơi thông kênh dẫn (nhiệm vụ trọng tâm)
- Tổ chức khảo sát toàn tuyến kênh dẫn: Xác định vị trí bồi lắng, tắc nghẽn, đánh giá các đoạn sạt lở
- Thực hiện: Nạo vét bùn đất, rác thải, khơi thông dòng chảy từ thượng lưu về trạm
- Gia cố: Các vị trí mái kênh bị sạt lở, các điểm có nguy cơ mất ổn định
- Kết hợp: Vệ sinh cửa cống, cửa thu nước
- Yêu cầu: Bảo đảm dòng chảy thông suốt, không để nước dồn ứ trước khi vào trạm. Đây là hạng mục quyết định hiệu quả vận hành của trạm.
c) Lắp đặt hệ thống máy vớt rác
- Đánh giá lượng rác tại cửa thu và bể hút
- Lựa chọn phương án: Máy vớt rác phù hợp quy mô trạm
- Tổ chức lắp đặt: Không ảnh hưởng dòng chảy, thuận tiện vận hành
- Trong thời gian chưa lắp: Bố trí nhân lực vớt rác liên tục khi mưa
- Yêu cầu: Không để rác làm giảm lưu lượng hút, không gây tắc nghẽn hệ thống
d) Bảo dưỡng toàn bộ máy bơm
- Kiểm tra từng tổ máy: Động cơ, trục bơm, ổ bi, cánh bơm
- Thực hiện: Thay dầu mỡ bôi trơn, vệ sinh máy, căn chỉnh khớp nối
- Kiểm tra vận hành: Độ rung, nhiệt độ, tiếng ồn
- Xử lý: Các vị trí bất thường, đề xuất sửa chữa nếu cần
- Yêu cầu: Bảo đảm máy vận hành ổn định khi chạy liên tục, không để xảy ra sự cố trong mưa
đ) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Rà soát toàn bộ tồn tại công trình và thiết bị, lập kế hoạch xử lý theo thứ tự ưu tiên
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa, bố trí nhân lực vớt rác riêng
- Chủ động: Vận hành sớm khi có mưa, theo dõi mực nước và dòng chảy
- Duy trì: Nhật ký vận hành đầy đủ, ghi nhận tình trạng kênh dẫn
e) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo hiện trạng kênh dẫn, công trình, báo cáo tiến độ nạo vét, sửa chữa
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra trực tiếp, đánh giá hiệu quả nạo vét
- Phó Giám đốc phụ trách: Chỉ đạo các nội dung trọng tâm, kiểm tra hiện trường khi cần thiết
4.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Đồng Cửa
- Hoàn thành nạo vét kênh dẫn trước mùa mưa
- Bảo đảm nhà trạm an toàn, không xuống cấp thêm
- Bảo đảm máy bơm vận hành ổn định
- Kiểm soát tốt rác thải tại cửa thu
* Mục tiêu: Trạm Đồng Cửa phải bảo đảm “dòng vào thông – máy chạy ổn – không bị nghẽn rác”, vận hành hiệu quả trong mọi tình huống mưa.
5. Trạm bơm Châu Xuyên I
5.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Châu Xuyên I là trạm có thời gian khai thác, vận hành lâu năm, hiện đang phát sinh một số tồn tại liên quan đến công trình thủy công, thiết bị đóng mở và hệ thống điện. Các tồn tại này nếu không được xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành an toàn, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn, nước dâng nhanh hoặc phải vận hành liên tục. Hiện trạng chính:
- Bể xả có dấu hiệu thấm, rò rỉ, một số vị trí xuống cấp, cần được kiểm tra và sửa chữa.
- Thiết bị đóng mở cửa cống, ty van còn vận hành thủ công hoặc chưa đồng bộ, gây khó khăn khi cần thao tác nhanh.
- Hệ thống điện còn thiếu một số thiết bị bảo vệ, thiết bị đo kiểm và thiết bị hỗ trợ vận hành an toàn.
- Một số thiết bị điện, cơ khí đã sử dụng lâu năm, cần được kiểm tra, bảo dưỡng để hạn chế sự cố khi mưa.
- Tổng thể: Trạm vẫn có khả năng vận hành, nhưng cần ưu tiên xử lý các hạng mục liên quan đến bể xả, thiết bị đóng mở và hệ thống điện để bảo đảm vận hành an toàn, ổn định.
5.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Sửa chữa, gia cố bể xả
- Tổ chức kiểm tra chi tiết hiện trạng bể xả, gồm: Tường bể xả; đáy bể xả; các khe tiếp giáp; vị trí thấm, nứt, rò rỉ; khu vực tiếp nối với kênh xả và cống tiêu.
- Thực hiện xử lý các vị trí hư hỏng: Trám vá các vết nứt, khe hở; xử lý chống thấm tại các vị trí rò rỉ; gia cố các đoạn tường bể có dấu hiệu yếu; vệ sinh, làm sạch bùn đất, rác thải khu vực bể xả để bảo đảm dòng chảy thông thoáng.
- Đối với các vị trí có nguy cơ xói lở, mất ổn định: Lập biên bản hiện trạng;c hụp ảnh, ghi nhận cụ thể vị trí, kích thước, mức độ hư hỏng; báo cáo Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và Phó Giám đốc phụ trách để xem xét phương án sửa chữa bền vững.
- Yêu cầu sau sửa chữa: Bể xả không còn hiện tượng rò rỉ lớn ảnh hưởng đến nền móng, kết cấu; dòng xả thông suốt, không gây xoáy, xói cục bộ; bảo đảm an toàn khi trạm vận hành nhiều máy hoặc vận hành liên tục trong thời gian mưa kéo dài.
b) Lắp đặt, hoàn thiện thiết bị đóng mở
- Rà soát toàn bộ hệ thống cửa cống, ty van, bộ phận truyền động, tay quay, khung đỡ, bu lông liên kết và các thiết bị đóng mở hiện có.
- Đánh giá cụ thể: Thiết bị nào còn sử dụng tốt; thiết bị nào bị han rỉ, kẹt, khó thao tác; thiết bị nào cần bảo dưỡng; thiết bị nào cần thay mới hoặc lắp đặt bổ sung.
- Từng bước lắp đặt thiết bị đóng mở phù hợp, ưu tiên theo hướng cơ giới hóa, điện động hóa đối với các vị trí thường xuyên phải thao tác khi mưa, bảo đảm: Đóng, mở nhanh; thao tác an toàn; giảm sức lao động thủ công; chủ động điều tiết dòng chảy khi mưa lớn.
- Thực hiện bảo dưỡng: Tra dầu mỡ ty van, trục vít, bánh răng; sơn chống rỉ các chi tiết thép; siết chặt bu lông, kiểm tra liên kết; kiểm tra hành trình đóng mở, bảo đảm cửa vận hành đúng vị trí.
- Yêu cầu: Thiết bị đóng mở phải vận hành nhẹ, an toàn, không kẹt; người vận hành thao tác được trong điều kiện mưa, ban đêm hoặc khi cần xử lý nhanh; mọi lần kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị đóng mở phải được ghi vào sổ theo dõi của trạm.
c) Bổ sung, hoàn thiện hệ thống điện
- Kiểm tra tổng thể hệ thống điện tại trạm, gồm: Tủ điện; Aptomat; Cầu dao; Dây dẫn; Thiết bị bảo vệ; Hệ thống tiếp địa; Đèn tín hiệu; Đồng hồ đo điện áp, dòng điện; Các mối nối, đầu cốt, hộp kỹ thuật.
- Thực hiện sửa chữa, thay thế: Các thiết bị điện đã cũ, hỏng, chập chờn; các đầu nối bị ô xi hóa, lỏng, phát nhiệt; đèn báo, đồng hồ đo, thiết bị điều khiển không còn hoạt động chính xác.
- Bổ sung thiết bị cần thiết: Thiết bị bảo vệ quá tải; thiết bị bảo vệ mất pha, lệch pha; đồng hồ đo điện áp, dòng điện; thiết bị cảnh báo sự cố cơ bản; tủ bù cosφ nếu điều kiện kỹ thuật và nguồn lực cho phép.
- Kiểm tra an toàn: Đo điện trở tiếp địa; kiểm tra khả năng cách điện; kiểm tra chống sét; bổ sung biển cảnh báo an toàn điện tại vị trí cần thiết.
- Yêu cầu: Hệ thống điện phải bảo đảm an toàn khi vận hành trong điều kiện ẩm ướt; công nhân vận hành dễ quan sát, dễ kiểm tra thông số; giảm nguy cơ chập cháy, quá tải, mất pha; bảo đảm thiết bị điện đủ điều kiện phục vụ vận hành trong mùa mưa.
d) Tổ chức quản lý, vận hành tại trạm
- Trạm trưởng Trạm bơm Châu Xuyên I có trách nhiệm: Rà soát toàn bộ hiện trạng bể xả, thiết bị đóng mở và hệ thống điện; lập danh mục tồn tại, hư hỏng theo từng hạng mục; phân loại mức độ cấp thiết để đề xuất xử lý theo thứ tự ưu tiên; chủ động kiểm tra trước các đợt mưa, không để đến khi mưa mới phát hiện hư hỏng.
- Ca trực vận hành phải thực hiện: Kiểm tra mực nước bể hút, bể xả; kiểm tra cửa cống, ty van, thiết bị đóng mở; kiểm tra tủ điện, tín hiệu điện, thiết bị bảo vệ; kiểm tra song chắn rác và dòng chảy về trạm; ghi chép đầy đủ vào nhật ký vận hành.
- Khi có mưa: Chủ động theo dõi diễn biến mưa, mực nước; vận hành theo đúng phương án đã ban hành; báo cáo kịp thời cho Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị khi có bất thường; không tự ý rời vị trí khi trạm đang vận hành.
đ) Công tác kiểm tra, báo cáo và lưu hồ sơ
- Trạm bơm Châu Xuyên I phải lập hồ sơ theo dõi riêng đối với: Bể xả; Thiết bị đóng mở; Hệ thống điện; Các lần bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế.
- Báo cáo phải thể hiện rõ: Hiện trạng trước khi xử lý; nội dung đã thực hiện; khối lượng sửa chữa, bảo dưỡng; hình ảnh trước và sau khi xử lý; đánh giá khả năng vận hành sau khi hoàn thành.
- Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị có trách nhiệm: Kiểm tra trực tiếp hiện trạng; đôn đốc tiến độ thực hiện; tổng hợp các nội dung vượt thẩm quyền để báo cáo Phó Giám đốc phụ trách.
- Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập: Chỉ đạo xử lý các hạng mục trọng điểm; kiểm tra kết quả thực hiện khi cần thiết; Quyết định hoặc tham mưu Giám đốc đối với các nội dung cần sửa chữa lớn, đầu tư nâng cấp.
5.3. Yêu cầu chung đối với Trạm bơm Châu Xuyên I
- Sửa chữa, xử lý bể xả phải bảo đảm ổn định, không để thấm, rò rỉ kéo dài ảnh hưởng đến công trình.
- Thiết bị đóng mở phải vận hành thuận lợi, an toàn, đáp ứng yêu cầu điều tiết khi có mưa.
- Hệ thống điện phải được bổ sung, hoàn thiện để theo dõi, bảo vệ thiết bị và bảo đảm an toàn cho người vận hành.
- Mọi nội dung kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng phải có hồ sơ, hình ảnh, nhật ký theo dõi đầy đủ.
- Trạm trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để tồn tại kéo dài mà không báo cáo, không đề xuất xử lý hoặc vận hành không bảo đảm an toàn.
* Mục tiêu: Trạm bơm Châu Xuyên I phải bảo đảm bể xả an toàn, thiết bị đóng mở chủ động, hệ thống điện ổn định, sẵn sàng vận hành khi có mưa và không để phát sinh sự cố do nguyên nhân chủ quan.
6. Trạm bơm Châu Xuyên II
6.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Châu Xuyên II là trạm có vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận và tiêu thoát nước khu vực, tuy nhiên qua kiểm tra thực tế cho thấy trạm đang tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến bể hút, thiết bị cơ khí và hệ thống điện, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành. Hiện trạng cụ thể:
- Bể hút: Bị bồi lắng bùn đất, rác thải, giảm dung tích chứa nước, ảnh hưởng đến khả năng hút của máy bơm
- Hệ thống điện: Chưa được trang bị đầy đủ hệ thống chống sét, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa giông
- Tổ máy bơm: Nhiều máy đã vận hành lâu năm, hiệu suất giảm, có dấu hiệu xuống cấp
- Quy mô bể hút: Chưa đáp ứng tốt khi lưu lượng nước về lớn, dễ xảy ra tình trạng nước dâng nhanh, gây bị động khi vận hành
* Tổng thể: Trạm có nguy cơ giảm hiệu quả tiêu thoát nước do hạn chế ở bể hút và thiết bị; cần xử lý đồng bộ cả ngắn hạn và lâu dài.
6.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Nạo vét bể hút (nhiệm vụ cấp thiết)
- Tổ chức kiểm tra, khảo sát: Xác định mức độ bồi lắng, đánh giá dung tích thực tế của bể hút
- Thực hiện: Nạo vét toàn bộ bùn đất, rác thải trong bể hút, làm sạch khu vực cửa hút, song chắn rác
- Kết hợp: Khơi thông dòng chảy từ kênh dẫn vào bể
- Yêu cầu: Bảo đảm bể hút đạt dung tích thiết kế, tăng hiệu quả hút nước của máy bơm. Đây là hạng mục phải hoàn thành trước mùa mưa.
b) Lắp đặt hệ thống chống sét
- Rà soát: Hiện trạng hệ thống tiếp địa, thiết bị chống sét hiện có (nếu có)
- Thực hiện: Lắp đặt cột thu sét tại vị trí phù hợp, bổ sung hệ thống dây dẫn sét, tiếp địa
- Kiểm tra: Điện trở tiếp địa đạt tiêu chuẩn
- Yêu cầu: Bảo vệ an toàn cho máy biến áp, tủ điện, thiết bị điều khiển
- Mục tiêu: Hạn chế tối đa rủi ro do sét đánh trong mùa mưa
c) Đại tu, phục hồi tổ máy bơm
- Kiểm tra toàn bộ tổ máy: Động cơ, trục bơm, cánh bơm, ổ bi, bạc đạn, hệ thống làm kín
- Thực hiện: Đại tu các tổ máy xuống cấp, thay thế các chi tiết mòn, hỏng, căn chỉnh lại trục và khớp nối
- Kiểm tra vận hành: Độ rung, nhiệt độ, hiệu suất
- Đối với máy không đảm bảo: Đề xuất thay thế hoặc sửa chữa lớn
- Yêu cầu: Máy vận hành ổn định khi chạy liên tục, đáp ứng yêu cầu vận hành trong mưa lớn
d) Mở rộng, cải tạo bể hút (giải pháp lâu dài)
- Tổ chức đánh giá: Khả năng tiếp nhận nước hiện tại, tình trạng quá tải khi mưa lớn
- Đề xuất phương án: Mở rộng dung tích bể hút, cải tạo hình dạng bể để tăng hiệu quả dòng chảy
- Kết hợp: Cải tạo cửa vào bể hút, điều chỉnh dòng chảy tránh xoáy
- Thực hiện theo: Kế hoạch trung hạn hoặc dài hạn của Trung tâm
- Yêu cầu: Tăng khả năng chứa và điều tiết nước, giảm áp lực vận hành khi mưa lớn
đ) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Rà soát toàn bộ hiện trạng bể hút và tổ máy, lập kế hoạch nạo vét và đại tu
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa, phân công nhân lực theo dõi bể hút riêng
- Chủ động: Vận hành sớm khi nước dâng, theo dõi mực nước liên tục
- Duy trì: Nhật ký vận hành chi tiết, ghi nhận tình trạng bể hút
e) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo hiện trạng bể hút trước và sau nạo vét, báo cáo tình trạng tổ máy
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện
- Phó Giám đốc phụ trách: Chỉ đạo phương án mở rộng bể hút, kiểm tra các hạng mục trọng điểm
6.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Châu Xuyên II
- Hoàn thành nạo vét bể hút trước mùa mưa
- Bảo đảm hệ thống chống sét đầy đủ, an toàn
- Đại tu các tổ máy bơm theo kế hoạch
- Xây dựng phương án mở rộng bể hút
* Mục tiêu: Trạm Châu Xuyên II phải bảo đảm “bể hút đủ - máy chạy tốt - an toàn điện cao - không bị động khi lưu lượng nước lớn”.
7. Trạm bơm Văn Sơn (trọng điểm)
7.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Văn Sơn là trạm có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống tiêu thoát nước, đồng thời có liên quan trực tiếp đến công trình thủy lợi, cống qua đê và khu vực tiêu năng. Qua kiểm tra hiện trạng cho thấy trạm đang tồn tại nhiều hạng mục có nguy cơ mất an toàn cao, cần được ưu tiên xử lý ngay. Hiện trạng cụ thể:
- Mái taluy, khu vực bể tiêu năng: Có hiện tượng lún, nứt, sạt lở, xuất hiện dấu hiệu xói ngầm, mất ổn định kết cấu
- Máy biến áp: Có dấu hiệu rò rỉ dầu, thiếu dầu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện, cháy nổ
- Thiết bị đóng mở: Hư hỏng, vận hành khó khăn, không bảo đảm thao tác kịp thời khi cần điều tiết nước
- Nhà vận hành: Xuống cấp, không bảo đảm điều kiện làm việc và an toàn
- Hệ thống cống: Bùn lắng, rác thải, dòng chảy bị cản trở
- Tổng thể: Đây là trạm có nguy cơ cao nhất về mất an toàn công trình và gián đoạn vận hành, cần xử lý theo thứ tự ưu tiên rõ ràng, không để kéo dài.
7.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Xử lý mái taluy, bể tiêu năng (ưu tiên cao nhất)
- Tổ chức kiểm tra, đánh giá toàn diện: Mái taluy thượng lưu, hạ lưu, bể tiêu năng, đáy bể, tường bể, khu vực tiếp giáp giữa cống, dốc nước và bể tiêu năng
- Xác định: Vị trí lún, nứt, sạt lở, khu vực có dấu hiệu xói ngầm
- Thực hiện xử lý trước mắt: Gia cố tạm thời các vị trí mất ổn định, bổ sung vật liệu (đá, bê tông, bao tải…) chống xói
- Đồng thời: Lập phương án xử lý lâu dài, bền vững
- Yêu cầu: Không để phát sinh sạt lở lan rộng, bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa. Đây là hạng mục bắt buộc xử lý ngay, không chậm tiến độ.
b) Sửa chữa máy biến áp
- Kiểm tra chi tiết: Mức dầu, tình trạng dầu, vỏ máy, đầu nối, cách điện
- Thực hiện: Bổ sung dầu nếu thiếu, xử lý rò rỉ dầu, vệ sinh máy biến áp
- Kiểm tra: Hệ thống tiếp địa, chống sét
- Trường hợp máy không bảo đảm: Đề xuất sửa chữa lớn hoặc thay thế
- Yêu cầu: Bảo đảm vận hành an toàn tuyệt đối, không để xảy ra sự cố điện trong mùa mưa
c) Thay thế, hoàn thiện thiết bị đóng mở
- Rà soát: Cửa cống, ty van, bộ truyền động
- Thực hiện: Thay thế thiết bị đóng mở hư hỏng, ưu tiên lắp thiết bị đóng mở bằng điện (nếu có điều kiện)
- Bảo dưỡng: Tra dầu mỡ, chống rỉ, kiểm tra hành trình đóng mở
- Yêu cầu: Đóng mở nhanh, chính xác, phục vụ kịp thời điều tiết nước khi mưa
d) Sửa chữa, cải tạo nhà vận hành
- Kiểm tra: Kết cấu nhà (nền, tường, mái), cửa, lan can, cầu thang
- Thực hiện: Gia cố các vị trí xuống cấp, chống thấm tường, nền, sửa cửa, lan can
- Bố trí: Không gian làm việc hợp lý
- Yêu cầu: Bảo đảm an toàn cho người vận hành, không ảnh hưởng thiết bị điện
đ) Nạo vét cống, khơi thông dòng chảy
- Tổ chức kiểm tra: Lòng cống, cửa cống, khu vực thượng lưu, hạ lưu
- Thực hiện: Nạo vét bùn, rác thải, khơi thông dòng chảy
- Kết hợp: Vệ sinh song chắn rác
- Yêu cầu: Bảo đảm dòng chảy thông suốt, không để tắc nghẽn khi mưa lớn
e) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Theo dõi sát hiện trạng mái taluy, bể tiêu năng, báo cáo ngay khi có dấu hiệu bất thường
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa, bố trí nhân lực có kinh nghiệm
- Chủ động: Vận hành theo diễn biến mưa và mực nước
- Duy trì: Nhật ký vận hành chi tiết, ghi nhận hình ảnh hiện trạng
g) Công tác kiểm tra, chỉ đạo
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra thường xuyên trạm Văn Sơn
- Phó Giám đốc phụ trách: Trực tiếp chỉ đạo xử lý các hạng mục trọng điểm, kiểm tra hiện trường khi có mưa lớn
- Báo cáo: Thực hiện báo cáo thường xuyên và đột xuất
7.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Văn Sơn
- Ưu tiên cao nhất xử lý mái taluy và bể tiêu năng
- Bảo đảm an toàn tuyệt đối hệ thống điện
- Hoàn thiện thiết bị đóng mở
- Khơi thông toàn bộ hệ thống cống
- Mục tiêu: Trạm Văn Sơn phải được kiểm soát chặt chẽ, không để xảy ra sự cố công trình, bảo đảm vận hành an toàn trong mọi tình huống mưa lũ.
8. Trạm bơm Cống Rụt
8.1. Đánh giá hiện trạng: Trạm bơm Cống Rụt là trạm có vai trò tiêu thoát nước khu vực, tuy nhiên qua kiểm tra hiện trạng cho thấy trạm đang tồn tại các vấn đề liên quan đến hệ thống điện, thiết bị điều khiển và an toàn vận hành, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành ổn định, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn. Hiện trạng cụ thể:
- Máy biến áp: Có dấu hiệu thiếu dầu, hoạt động không ổn định, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện
- Hệ thống điều khiển (PLC): Hoạt động lỗi, không ổn định hoặc đã hỏng, ảnh hưởng đến khả năng điều khiển tự động và giám sát
- Hệ thống chống sét: Chưa được lắp đặt hoặc chưa đầy đủ, nguy cơ cao khi xảy ra mưa giông, sét
- Thiết bị, dụng cụ sửa chữa: Thiếu hoặc chưa đồng bộ, gây khó khăn khi xử lý sự cố tại chỗ
- Tổng thể: Trạm có nguy cơ cao về gián đoạn vận hành do lỗi điện và điều khiển, cần xử lý đồng bộ, ưu tiên các hạng mục liên quan đến an toàn điện và khả năng điều hành thiết bị.
8.2. Nhiệm vụ, giải pháp cụ thể
a) Sửa chữa, hoàn thiện máy biến áp
- Kiểm tra chi tiết: Mức dầu máy biến áp, tình trạng vỏ máy, đầu cực, cách điện
- Thực hiện: Bổ sung dầu cách điện nếu thiếu, xử lý các vị trí rò rỉ dầu, vệ sinh toàn bộ máy biến áp
- Kiểm tra an toàn: Hệ thống tiếp địa, cách điện
- Trường hợp thiết bị xuống cấp nghiêm trọng: Đề xuất sửa chữa lớn hoặc thay thế
- Yêu cầu: Máy biến áp vận hành ổn định, không phát sinh sự cố trong điều kiện tải lớn và mưa
b) Thay thế hệ thống điều khiển PLC
- Rà soát hiện trạng: Kiểm tra tình trạng hoạt động của PLC, đánh giá mức độ lỗi, khả năng phục hồi
- Thực hiện: Thay thế PLC mới phù hợp với hệ thống hiện có, cài đặt lại chương trình điều khiển
- Kết nối: Đồng bộ PLC với tủ điều khiển và các thiết bị liên quan
- Kiểm tra: Chạy thử hệ thống điều khiển, đảm bảo tín hiệu ổn định
- Yêu cầu: Hệ thống điều khiển vận hành chính xác, ổn định, hỗ trợ vận hành nhanh, giảm thao tác thủ công
c) Lắp đặt hệ thống chống sét
- Khảo sát: Vị trí lắp đặt cột thu sét, hiện trạng tiếp địa
- Thực hiện: Lắp đặt cột thu sét tại vị trí phù hợp, bổ sung dây dẫn sét, hệ thống nối đất
- Kiểm tra: Điện trở tiếp địa đạt tiêu chuẩn
- Mục tiêu: Bảo vệ thiết bị điện, PLC, máy biến áp
- Yêu cầu: Hạn chế tối đa rủi ro do sét đánh, bảo đảm an toàn trong mùa mưa giông
d) Bổ sung thiết bị, dụng cụ phục vụ sửa chữa
- Rà soát: Dụng cụ sửa chữa hiện có tại trạm
- Bổ sung: Dụng cụ cơ khí cơ bản (cờ lê, mỏ lết, kìm…), thiết bị kiểm tra điện (bút thử điện, đồng hồ đo…), vật tư dự phòng (cầu chì, dây điện, đầu nối…)
- Bố trí: Sắp xếp khoa học, dễ sử dụng
- Yêu cầu: Sẵn sàng xử lý sự cố tại chỗ, giảm thời gian chờ hỗ trợ
đ) Tổ chức quản lý vận hành tại trạm
- Trạm trưởng: Theo dõi chặt chẽ hệ thống điện và PLC, lập kế hoạch thay thế, sửa chữa
- Tổ chức: Trực 24/24 trong mùa mưa
- Chủ động: Kiểm tra hệ thống điều khiển trước mưa, vận hành thử định kỳ
- Duy trì: Nhật ký vận hành chi tiết, theo dõi riêng hệ thống điện và điều khiển
e) Công tác kiểm tra, báo cáo
- Trạm thực hiện: Báo cáo hiện trạng máy biến áp và PLC, báo cáo tiến độ sửa chữa
- Phòng Quản lý vận hành: Kiểm tra, đánh giá hiệu quả thay thế PLC
- Phó Giám đốc phụ trách: Chỉ đạo các nội dung liên quan đến an toàn điện, kiểm tra khi cần thiết
8.3. Yêu cầu chung đối với Trạm Cống Rụt
- Hoàn thành sửa chữa máy biến áp trước mùa mưa
- Thay thế hệ thống PLC bảo đảm vận hành ổn định
- Lắp đặt đầy đủ hệ thống chống sét
- Trang bị đầy đủ dụng cụ sửa chữa tại trạm
- Mục tiêu: Trạm Cống Rụt phải bảo đảm hệ thống điện và điều khiển ổn định, vận hành chủ động, không để xảy ra gián đoạn do sự cố thiết bị trong mọi tình huống mưa.
VI. Tổ chức vận hành khi có mưa theo phương án vận hành
Công tác vận hành các trạm bơm khi có mưa phải thực hiện theo nguyên tắc chủ động từ sớm, vận hành kịp thời, điều hành thống nhất, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, thiết bị và công trình. Các trạm bơm không được chờ đến khi xuất hiện ngập úng mới triển khai vận hành; việc vận hành phải căn cứ vào dự báo thời tiết, lượng mưa thực tế, mực nước tại bể hút, kênh dẫn, cống tiêu và chỉ đạo điều hành của Trung tâm.
1. Giai đoạn trước mưa
- Ngay khi có thông tin dự báo mưa, mưa vừa, mưa to, mưa rất to hoặc có khả năng xuất hiện mưa kéo dài trên địa bàn, Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và các trạm bơm phải chuyển sang trạng thái sẵn sàng vận hành.
- Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập có trách nhiệm theo dõi dự báo thời tiết, mực nước sông, tình hình thực tế tại các khu vực trọng điểm để chỉ đạo kích hoạt chế độ trực, kiểm tra hiện trường và chuẩn bị phương án vận hành phù hợp.
- Trưởng phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị thông báo đến các Trạm trưởng, yêu cầu kiểm tra toàn bộ điều kiện vận hành tại từng trạm; tổng hợp nhanh tình trạng thiết bị, nhân lực, vật tư, phương tiện và báo cáo Phó Giám đốc phụ trách.
- Các Trạm trưởng phải tổ chức thực hiện ngay các nội dung sau:
+ Kiểm tra tình trạng nhà trạm, khu vực đặt tủ điện, máy bơm, máy biến áp, tủ điều khiển, dây dẫn, aptomat, thiết bị đóng cắt, hệ thống tiếp địa, chống sét, đèn chiếu sáng và thiết bị thông tin liên lạc.
+ Kiểm tra từng tổ máy bơm, tình trạng động cơ, độ rung, tiếng ồn, dầu mỡ bôi trơn, khớp nối, đường ống hút, đường ống xả, van, cửa cống, ty van, máy đóng mở và các thiết bị phụ trợ.
+ Kiểm tra bể hút, bể xả, song chắn rác, kênh dẫn, cửa thu, cửa xả, cống tiêu, bể tiêu năng; kịp thời phát hiện bùn lắng, rác thải, vật cản, sạt lở, nứt, lún, rò rỉ hoặc nguy cơ mất an toàn.
+ Tổ chức vớt rác, khơi thông dòng chảy tại song chắn rác, bể hút, kênh dẫn và các vị trí có nguy cơ tắc nghẽn; không để rác tích tụ trước khi mưa.
+ Chủ động hạ thấp mực nước trong hệ thống, bơm nước đệm tại các vị trí cần thiết để tạo dung tích tiếp nhận nước mưa, giảm áp lực tiêu thoát khi mưa bắt đầu.
+ Chuẩn bị đầy đủ nhân lực trực vận hành, bảo đảm trực 24/24 tại các trạm trong thời gian có nguy cơ mưa; phân công rõ người trực máy, người theo dõi điện, người theo dõi mực nước, người vớt rác, người ghi nhật ký và người báo cáo.
+ Chuẩn bị dụng cụ, vật tư, thiết bị dự phòng, trang bị bảo hộ lao động, áo mưa, ủng, găng tay, đèn pin, dụng cụ cơ khí, thiết bị kiểm tra điện và phương tiện liên lạc.
+ Báo cáo nhanh về Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị tình trạng sẵn sàng của trạm trước khi mưa xảy ra.
- Yêu cầu trong giai đoạn này là thiết bị sẵn sàng, người sẵn sàng, dòng chảy thông thoáng, mực nước được kiểm soát, hồ sơ ghi nhận đầy đủ.
2. Giai đoạn bắt đầu mưa
- Khi trời bắt đầu mưa, kể cả mưa nhỏ nhưng có khả năng kéo dài hoặc mưa xuất hiện tại khu vực trọng điểm, các trạm bơm phải chủ động chuyển sang trạng thái vận hành kiểm soát. Không chờ chỉ đạo nhiều lần, không để nước dâng cao mới khởi động máy.
- Trạm trưởng căn cứ mực nước thực tế tại bể hút, kênh dẫn, cống tiêu và diễn biến mưa để chủ động khởi động từng phần hệ thống bơm theo đúng quy trình kỹ thuật. Việc khởi động phải thực hiện tuần tự, an toàn, tránh gây sốc điện, quá tải, rung lắc bất thường hoặc vận hành khan.
- Các nội dung phải thực hiện:
+ Kiểm tra lần cuối điều kiện an toàn điện trước khi khởi động máy.
+ Khởi động 01 đến 02 tổ máy hoặc số lượng máy phù hợp với mực nước thực tế, bảo đảm tiêu thoát sớm, không để nước dâng nhanh trong hệ thống.
+ Theo dõi liên tục mực nước bể hút, bể xả, dòng chảy vào trạm, lượng rác tại song chắn và tình trạng vận hành của máy.
+ Kiểm tra các thông số điện, gồm điện áp, dòng điện, tình trạng pha, aptomat, rơ-le bảo vệ, tín hiệu cảnh báo và nhiệt độ thiết bị.
+ Quan sát tiếng máy, độ rung, nhiệt độ động cơ, lưu lượng hút – xả, tình trạng đường ống, van, cửa cống.
+ Tổ chức vớt rác liên tục tại song chắn rác, cửa thu, bể hút, không để rác dồn ứ làm giảm khả năng hút nước.
+ Ghi nhật ký vận hành ngay từ thời điểm bắt đầu mưa, gồm thời gian mưa, thời gian khởi động máy, số máy vận hành, mực nước, tình trạng thiết bị và các phát sinh.
+ Báo cáo nhanh về Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị và nhóm điều hành của Trung tâm về thời điểm bắt đầu vận hành, số máy đang vận hành và tình hình mực nước.
- Trong giai đoạn này, Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị phải theo dõi đồng thời tình hình các trạm, tổng hợp thông tin, báo cáo Phó Giám đốc phụ trách để điều chỉnh vận hành giữa các trạm khi cần thiết.
- Yêu cầu trong giai đoạn bắt đầu mưa là vận hành sớm, vận hành đúng quy trình, theo dõi sát, báo cáo nhanh, không để bị động.
3. Giai đoạn mưa lớn, mưa kéo dài
- Khi lượng mưa tăng, mưa lớn kéo dài, mực nước trong hệ thống dâng nhanh hoặc xuất hiện nguy cơ ngập úng tại các khu vực trọng điểm, Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập trực tiếp chỉ đạo điều hành vận hành toàn hệ thống.
- Tùy theo diễn biến mưa, mực nước và khả năng tiếp nhận của từng khu vực, Phó Giám đốc phụ trách quyết định việc vận hành đồng loạt hoặc vận hành theo thứ tự ưu tiên giữa các trạm; trong đó ưu tiên các trạm đầu mối, trạm có công suất lớn, trạm có vai trò tiêu thoát chính và các khu vực có nguy cơ ngập cao.
- Các trạm bơm phải thực hiện:
+ Duy trì vận hành liên tục các tổ máy đang hoạt động; tăng số lượng tổ máy khi mực nước tiếp tục dâng và đủ điều kiện kỹ thuật.
+ Vận hành luân phiên hợp lý để tránh quá tải thiết bị nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả tiêu thoát nước.
+ Không tự ý dừng máy khi mưa còn lớn, nước chưa rút hoặc chưa có chỉ đạo của người có thẩm quyền, trừ trường hợp có nguy cơ mất an toàn về điện, cháy nổ, cơ khí hoặc công trình.
+ Theo dõi liên tục tình trạng máy bơm, tủ điện, máy biến áp, cửa cống, bể hút, bể xả, song chắn rác, kênh dẫn và các điểm có nguy cơ sạt lở, xói lở.
+ Tăng cường lực lượng vớt rác tại song chắn rác, cửa thu, bể hút; không để rác làm nghẽn dòng chảy trong lúc trạm vận hành nhiều máy.
+ Bố trí người ghi chép, cập nhật nhật ký vận hành theo từng khung thời gian; ghi rõ số máy vận hành, thời gian chạy máy, mực nước, tình trạng thiết bị, sự cố và biện pháp xử lý.
+ Báo cáo định kỳ 30 phút/lần về Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị; báo cáo ngay khi có tình huống bất thường như mất điện, quá tải, máy nóng, rung mạnh, tắc rác nghiêm trọng, nước dâng nhanh, cống khó đóng mở, rò rỉ dầu máy biến áp, sạt lở hoặc nguy cơ mất an toàn.
- Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị có trách nhiệm:
+ Trực điều hành, tiếp nhận thông tin từ các trạm.
+ Tổng hợp nhanh tình hình vận hành toàn hệ thống.
+ Tham mưu Phó Giám đốc phụ trách điều chỉnh thứ tự vận hành, số máy vận hành và phương án xử lý từng khu vực.
+ Phối hợp với Phòng Kỹ thuật, Phòng Hành chính - Kế toán để xử lý sự cố kỹ thuật, vật tư, phương tiện và nhân lực.
- Yêu cầu trong giai đoạn này là duy trì vận hành liên tục, điều hành thống nhất, báo cáo 30 phút/lần, xử lý ngay sự cố, không để gián đoạn do nguyên nhân chủ quan.
4. Giai đoạn mưa rất lớn, mưa cực đoan hoặc tình huống khẩn cấp
- Khi xảy ra mưa rất lớn, mưa cực đoan, ngập diện rộng, nước dâng nhanh, mất điện, sự cố thiết bị nghiêm trọng, nguy cơ mất an toàn công trình hoặc có tình huống vượt khả năng xử lý thông thường, Trung tâm chuyển sang trạng thái vận hành khẩn cấp.
- Giám đốc Trung tâm trực tiếp chỉ huy chung. Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập trực tiếp điều hành kỹ thuật, điều phối các trạm, lực lượng, phương tiện và báo cáo Giám đốc để quyết định các tình huống vượt thẩm quyền.
- Các nội dung phải thực hiện trong giai đoạn khẩn cấp:
+ Huy động tối đa lực lượng cán bộ, công nhân, kỹ thuật viên, lái xe, phương tiện, dụng cụ, vật tư, thiết bị dự phòng phục vụ vận hành và xử lý sự cố.
+ Vận hành tối đa số lượng tổ máy đủ điều kiện an toàn tại các trạm trọng điểm; ưu tiên bảo đảm tiêu thoát nước tại các khu vực dân cư, tuyến đường chính, công trình quan trọng và khu vực có nguy cơ ngập sâu.
+ Kích hoạt nguồn điện dự phòng, máy phát điện hoặc phương án cấp điện thay thế nếu có mất điện hoặc nguy cơ mất điện.
+ Phối hợp với Điện lực và các đơn vị liên quan để xử lý nhanh sự cố điện, bảo đảm nguồn cấp cho các trạm bơm trọng điểm.
+ Tổ chức lực lượng kiểm tra hiện trường tại các vị trí có nguy cơ sạt lở, xói ngầm, rò rỉ, thấm nước, bể tiêu năng, mái taluy, cống qua đê, máy biến áp, tủ điện và các vị trí xung yếu.
+ Tuyệt đối không để công nhân thao tác điện ngoài trời khi có sấm sét, mưa lớn, ngập sâu hoặc điều kiện không bảo đảm an toàn.
+ Trường hợp phát hiện nguy cơ cháy nổ, điện giật, sập đổ, mất ổn định công trình hoặc sự cố nghiêm trọng, phải dừng thiết bị liên quan, cô lập nguồn điện, khoanh vùng nguy hiểm, báo cáo ngay và tổ chức xử lý theo chỉ đạo.
+ Báo cáo nhanh liên tục về Ban Chỉ huy Trung tâm; đối với tình huống nghiêm trọng, báo cáo ngay bằng điện thoại trước, sau đó cập nhật bằng hình ảnh, video, nhật ký và báo cáo bằng văn bản.
- Trong tình huống khẩn cấp, nguyên tắc cao nhất là bảo đảm an toàn con người trước, bảo vệ thiết bị và công trình, duy trì vận hành ở mức cao nhất có thể trong điều kiện an toàn.
5. Giai đoạn sau mưa
- Sau khi mưa giảm hoặc kết thúc, các trạm bơm không được dừng nhiệm vụ ngay. Trạm trưởng phải tiếp tục theo dõi mực nước, duy trì bơm tiêu nước tồn đọng đến khi hệ thống cơ bản ổn định, không còn nguy cơ gây ngập kéo dài.
- Các nội dung phải thực hiện:
+ Tiếp tục vận hành bơm rút nước tại bể hút, kênh dẫn, cống tiêu, khu vực còn ngập hoặc còn nước tồn đọng.
+ Chỉ dừng máy khi mực nước đã giảm đến mức an toàn, dòng chảy ổn định và việc dừng máy không làm nước dâng trở lại.
+ Khi dừng máy phải thực hiện đúng quy trình: giảm tải, dừng từng máy, kiểm tra thông số điện, kiểm tra nhiệt độ, độ rung, tình trạng máy và thiết bị liên quan.
+ Vệ sinh song chắn rác, bể hút, khu vực cửa thu, cửa xả, thu gom rác thải sau mưa, không để rác tồn đọng gây tắc nghẽn trong trận mưa tiếp theo.
+ Kiểm tra lại toàn bộ nhà trạm, thiết bị điện, máy bơm, máy biến áp, tủ điều khiển, cống tiêu, ty van, bể xả, bể tiêu năng, kênh dẫn, mái taluy và các vị trí xung yếu.
+ Ghi nhận đầy đủ các hư hỏng, sự cố, bất thường phát sinh trong mưa; chụp ảnh, quay video hiện trường đối với các vị trí cần theo dõi hoặc cần đề xuất sửa chữa.
+ Lập báo cáo nhanh sau mưa, nêu rõ: thời gian mưa, thời gian vận hành, số máy vận hành, mực nước, khu vực ngập nếu có, sự cố phát sinh, biện pháp xử lý, tình trạng thiết bị sau vận hành và đề xuất tiếp theo.
+ Gửi báo cáo về Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị trong thời gian quy định để tổng hợp báo cáo Phó Giám đốc phụ trách và Giám đốc Trung tâm.
- Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị tổng hợp tình hình toàn hệ thống, đánh giá hiệu quả vận hành từng trạm, xác định các tồn tại cần khắc phục, đề xuất duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng hoặc điều chỉnh phương án vận hành cho các trận mưa tiếp theo.
- Yêu cầu sau mưa là không dừng việc khi nước chưa rút ổn định, không bỏ sót sự cố, không để thiếu hồ sơ, phải rút kinh nghiệm ngay sau từng trận mưa.
6. Nguyên tắc thông tin, báo cáo trong suốt quá trình vận hành
- Trong toàn bộ quá trình trước mưa, trong mưa và sau mưa, chế độ thông tin, báo cáo phải được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, trung thực.
+ Trước mưa: báo cáo tình trạng sẵn sàng vận hành của từng trạm.
+ Khi bắt đầu mưa: báo cáo thời điểm mưa, thời điểm khởi động máy, số máy vận hành, mực nước ban đầu.
+ Trong mưa: báo cáo định kỳ 30 phút/lần hoặc ngay khi có diễn biến bất thường.
+ Khi mưa rất lớn hoặc khẩn cấp: báo cáo nhanh liên tục theo yêu cầu chỉ đạo.
+ Sau mưa: báo cáo tổng hợp kết quả vận hành, sự cố, tồn tại và kiến nghị xử lý.
- Thông tin báo cáo phải có căn cứ cụ thể, gồm số liệu, hình ảnh, video hiện trường khi cần thiết. Không báo cáo chung chung, không báo cáo chậm, không che giấu sự cố, không ghi nhận hình thức.
7. Yêu cầu bắt buộc đối với các trạm bơm: Các trạm bơm phải tuyệt đối thực hiện các yêu cầu sau:
- Không để trạm thiếu người trực khi có mưa.
- Không để thiết bị hỏng mới báo cáo khi đã xảy ra mưa.
- Không để rác gây tắc song chắn, bể hút, cửa thu do thiếu kiểm tra.
- Không tự ý dừng máy khi chưa đủ điều kiện.
- Không vận hành thiết bị khi chưa bảo đảm an toàn.
- Không để nhật ký vận hành, báo cáo mưa, hồ sơ sự cố bị thiếu hoặc không đúng thực tế.
- Trạm trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp nếu trạm vận hành chậm, báo cáo chậm, không nắm hiện trạng hoặc để sự cố kéo dài do nguyên nhân chủ quan.
- Mục tiêu của công tác vận hành khi có mưa là: Phát hiện sớm - chuẩn bị sớm - vận hành sớm - xử lý kịp thời - an toàn tuyệt đối - tiêu thoát hiệu quả.
VII. Tổ chức thực hiện
Để văn bản chỉ đạo được triển khai thống nhất, đồng bộ và có hiệu quả trong thực tế, yêu cầu các phòng, trạm bơm, bộ phận và cá nhân có liên quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao nghiêm túc tổ chức thực hiện. Việc triển khai không được thực hiện hình thức, chung chung, mà phải cụ thể đến từng đầu việc, từng trạm, từng ca trực, từng người phụ trách và từng mốc thời gian hoàn thành.
1. Đối với Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị: Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị là đơn vị đầu mối chủ trì triển khai thực hiện văn bản này. Phòng có trách nhiệm:
- Tổ chức quán triệt toàn bộ nội dung văn bản đến Trạm trưởng, ca trực và người lao động tại các trạm bơm.
- Căn cứ hiện trạng từng trạm để xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể, trong đó nêu rõ: Hạng mục cần xử lý; Mức độ ưu tiên; Người phụ trách; Thời gian thực hiện; Nguồn lực cần thiết; Kết quả phải đạt được.
- Tổng hợp danh mục tồn tại, hư hỏng của từng trạm bơm; phân loại theo nhóm: Cấp bách, cần xử lý ngay; Cần thực hiện trong mùa mưa; Cần đưa vào kế hoạch trung hạn, dài hạn.
- Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ tại các trạm; không để tồn tại kéo dài nhưng không có báo cáo, không có phương án xử lý.
- Hướng dẫn các trạm thực hiện đầy đủ chế độ nhật ký vận hành, báo cáo mưa, báo cáo sự cố, hồ sơ sửa chữa, bảo dưỡng và lưu trữ hình ảnh hiện trường.
- Định kỳ tổng hợp kết quả thực hiện, báo cáo Phó Giám đốc phụ trách và Giám đốc Trung tâm để chỉ đạo.
2. Đối với Phó Giám đốc phụ trách công tác vận hành trạm bơm chống ngập: Phó Giám đốc phụ trách trực tiếp chỉ đạo, điều hành, kiểm tra việc thực hiện văn bản này. Có trách nhiệm:
- Chỉ đạo Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết.
- Kiểm tra, đôn đốc tiến độ xử lý các tồn tại tại từng trạm bơm, nhất là các hạng mục có nguy cơ mất an toàn.
- Trực tiếp chỉ đạo phương án vận hành khi có mưa, mưa lớn, mưa kéo dài hoặc tình huống khẩn cấp.
- Xem xét, chỉ đạo xử lý các nội dung vượt thẩm quyền của Trưởng phòng, Trạm trưởng.
- Đề xuất Giám đốc Trung tâm quyết định các hạng mục cần sửa chữa lớn, thay thế thiết bị, đầu tư nâng cấp hoặc huy động nguồn lực bổ sung.
- Kiểm tra đột xuất các trạm bơm trong mùa mưa để đánh giá thực tế việc trực, vận hành, ghi nhật ký, báo cáo và bảo đảm an toàn.
- Chịu trách nhiệm trước Giám đốc Trung tâm về hiệu quả chỉ đạo, điều hành công tác vận hành, duy tu, sửa chữa hệ thống trạm bơm.
3. Đối với các Trạm trưởng: Trạm trưởng là người chịu trách nhiệm trực tiếp tổ chức thực hiện tại trạm bơm được giao quản lý. Trạm trưởng phải:
- Tổ chức phổ biến nội dung văn bản đến toàn bộ người lao động thuộc trạm.
- Rà soát toàn bộ hiện trạng công trình, thiết bị, nhân lực, vật tư, dụng cụ tại trạm.
- Lập danh mục các hạng mục hư hỏng, xuống cấp, nguy cơ mất an toàn và đề xuất phương án xử lý.
- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng người trong ca trực: Người vận hành máy; Người theo dõi điện; Người theo dõi mực nước; Người vớt rác; Người ghi nhật ký; Người báo cáo.
- Tổ chức trực 24/24 trong thời gian có mưa hoặc khi có yêu cầu.
- Chủ động kiểm tra thiết bị trước mưa, vận hành theo đúng phương án khi mưa xảy ra, không chờ chỉ đạo nhiều lần.
- Ghi chép nhật ký vận hành trung thực, đầy đủ, kịp thời.
- Báo cáo ngay các sự cố, hư hỏng, nguy cơ mất an toàn về Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị.
- Chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng không trực, chậm vận hành, không nắm hiện trạng, báo cáo không đầy đủ hoặc để tồn tại kéo dài mà không đề xuất xử lý.
4. Đối với người lao động tại các trạm bơm: Người lao động có trách nhiệm thực hiện nghiêm sự phân công của Trạm trưởng và các quy định của Trung tâm. Yêu cầu:
- Có mặt đúng ca trực, đúng vị trí được phân công.
- Thực hiện đúng quy trình vận hành máy bơm, thiết bị điện, cửa cống, ty van và các thiết bị liên quan.
- Không tự ý rời vị trí khi đang làm nhiệm vụ, nhất là trong thời gian mưa.
- Chủ động phát hiện, báo cáo các dấu hiệu bất thường của thiết bị, công trình và dòng chảy.
- Sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ lao động.
- Ghi chép, bàn giao ca đầy đủ, rõ ràng.
- Bảo quản tài sản, thiết bị, vật tư, dụng cụ được giao.
- Không vận hành thiết bị khi chưa bảo đảm an toàn hoặc khi chưa được phân công.
5. Đối với Phòng Kỹ thuật và các bộ phận liên quan: Phòng Kỹ thuật và các bộ phận liên quan có trách nhiệm phối hợp với Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị trong quá trình triển khai thực hiện. Nội dung phối hợp gồm:
- Kiểm tra, đánh giá kỹ thuật đối với các hạng mục công trình, thiết bị, hệ thống điện, máy bơm, bể hút, bể xả, cống tiêu và các vị trí có nguy cơ mất an toàn.
- Tham mưu phương án sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế thiết bị bảo đảm phù hợp thực tế.
- Phối hợp nghiệm thu kết quả sửa chữa, bảo dưỡng.
- Theo dõi thông số kỹ thuật, đánh giá hiệu quả vận hành sau khi xử lý.
- Hỗ trợ xử lý sự cố kỹ thuật phát sinh trong quá trình vận hành.
- Phòng Hành chính - Kế toán và các bộ phận liên quan có trách nhiệm phối hợp tham mưu bảo đảm điều kiện về vật tư, thiết bị, phương tiện, bảo hộ lao động, nhiên liệu, kinh phí và các điều kiện phục vụ vận hành, duy tu, sửa chữa theo đúng quy định.
6. Chế độ kiểm tra, báo cáo: Để bảo đảm việc triển khai được thực hiện nghiêm túc, yêu cầu thực hiện chế độ kiểm tra, báo cáo như sau:
- Báo cáo hiện trạng ban đầu của từng trạm bơm.
- Báo cáo kế hoạch xử lý tồn tại, hư hỏng.
- Báo cáo tiến độ thực hiện theo tuần, tháng hoặc theo yêu cầu của Ban Giám đốc.
- Báo cáo đột xuất khi có mưa lớn, sự cố, mất an toàn hoặc tình huống vượt thẩm quyền.
- Báo cáo kết quả sau khi hoàn thành từng hạng mục sửa chữa, bảo dưỡng.
- Báo cáo tổng hợp sau mỗi trận mưa lớn để đánh giá hiệu quả vận hành và rút kinh nghiệm.
- Các báo cáo phải thể hiện rõ nội dung công việc, thời gian thực hiện, người phụ trách, kết quả đạt được, tồn tại còn lại, kiến nghị xử lý và tài liệu kèm theo nếu có.
7. Xử lý khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện: Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc về kỹ thuật, nhân lực, vật tư, kinh phí, thủ tục hoặc tình huống vượt thẩm quyền, các trạm bơm và các bộ phận liên quan phải kịp thời báo cáo bằng văn bản hoặc báo cáo nhanh qua đầu mối chỉ đạo để được xem xét, xử lý. Không để xảy ra tình trạng:
- Tự ý xử lý khi chưa đủ điều kiện an toàn;
- Chậm báo cáo sự cố;
- Để hư hỏng kéo dài;
- Không đề xuất phương án xử lý;
- Thiếu hồ sơ, thiếu căn cứ khi thực hiện công việc.
- Các nội dung vượt thẩm quyền của Trạm trưởng báo cáo Trưởng phòng; nội dung vượt thẩm quyền của Trưởng phòng báo cáo Phó Giám đốc phụ trách; nội dung vượt thẩm quyền của Phó Giám đốc phụ trách báo cáo Giám đốc Trung tâm xem xét, quyết định.
8. Hiệu lực và trách nhiệm thực hiện
- Văn bản này là căn cứ để Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị, các trạm bơm và các bộ phận có liên quan tổ chức thực hiện công tác quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại hệ thống trạm bơm trong thời gian tới.
- Các tập thể, cá nhân được giao nhiệm vụ phải nghiêm túc thực hiện. Kết quả thực hiện là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả công tác của từng đơn vị, từng cá nhân.
- Trong quá trình thực hiện, nếu có nội dung chưa phù hợp với thực tế hoặc phát sinh tình huống mới, các đơn vị kịp thời tổng hợp, báo cáo Phó Giám đốc phụ trách và Giám đốc Trung tâm để xem xét điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp.
VIII. Kết luận
- Việc triển khai thực hiện cơ chế tự chủ gắn với công tác quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa và xử lý tồn tại hệ thống trạm bơm chống úng ngập đô thị là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả công tác tiêu thoát nước và phòng, chống ngập úng trên địa bàn.
- Trong điều kiện hệ thống công trình, thiết bị còn nhiều tồn tại, một số hạng mục đã xuống cấp, yêu cầu đặt ra là toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, thay đổi phương thức làm việc theo hướng chủ động - kỷ luật - khoa học - có kiểm soát, bảo đảm mỗi công việc đều được thực hiện đúng quy trình, có căn cứ, có theo dõi, có đánh giá và có người chịu trách nhiệm cụ thể.
Việc thực hiện văn bản này không chỉ nhằm xử lý các tồn tại trước mắt mà còn hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý, vận hành trạm bơm ổn định, bền vững, có tính chủ động cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn trong điều kiện biến đổi khí hậu, mưa lớn, mưa cực đoan và áp lực đô thị hóa.
- Toàn bộ hệ thống từ Ban Giám đốc, Phòng Quản lý vận hành các trạm bơm chống úng ngập đô thị đến từng Trạm trưởng, từng ca trực và từng người lao động phải nhận thức rõ:
- Mỗi trạm bơm là một đơn vị vận hành độc lập, nhưng nằm trong một hệ thống thống nhất, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, thông tin thông suốt và điều hành kịp thời.
- Mỗi thiết bị, mỗi hạng mục công trình đều phải được theo dõi, kiểm soát, không để phát sinh hư hỏng lớn từ những dấu hiệu nhỏ ban đầu.
- Mỗi ca trực, mỗi lần vận hành đều phải được ghi nhận đầy đủ, trung thực, phục vụ công tác đánh giá, rút kinh nghiệm và hoàn thiện phương án.
- Trên cơ sở đó, yêu cầu toàn thể cán bộ, người lao động nghiêm túc thực hiện các nội dung đã được giao; tuyệt đối không chủ quan, lơ là, không thực hiện hình thức, không đối phó, không để xảy ra tình trạng chậm trễ trong vận hành, thiếu sót trong kiểm tra, không đầy đủ trong hồ sơ, báo cáo.
- Trong quá trình thực hiện, cần thường xuyên rà soát, đánh giá lại hiệu quả công tác quản lý, vận hành và xử lý tồn tại tại từng trạm; kịp thời rút kinh nghiệm, điều chỉnh phương án, hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, bảo đảm hệ thống luôn trong trạng thái sẵn sàng vận hành trong mọi tình huống.
- Mục tiêu
+ Bảo đảm hệ thống trạm bơm vận hành an toàn tuyệt đối, không để xảy ra sự cố về điện, cơ khí, công trình và an toàn lao động do nguyên nhân chủ quan.
+ Nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước, giảm thiểu tối đa tình trạng ngập úng, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm, khu vực trũng thấp, khu dân cư đông đúc và các tuyến giao thông chính.
+ Tăng cường công tác quản lý theo hướng chặt chẽ, minh bạch, có kiểm soát, mọi hoạt động đều có hồ sơ, có số liệu, có đối chiếu và có trách nhiệm rõ ràng.
+ Nâng cao năng lực toàn hệ thống từ công tác điều hành, tổ chức vận hành, xử lý tình huống đến công tác duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng và quản lý tài sản, thiết bị.
+ Từng bước xây dựng hệ thống trạm bơm hoạt động ổn định, chủ động, hiệu quả và bền vững, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
- Bảo đảm vận hành an toàn - tiêu thoát hiệu quả - quản lý chặt chẽ - nâng cao năng lực hệ thống, chủ động trong mọi tình huống, không để xảy ra sai sót do nguyên nhân chủ quan.
- Yêu cầu các phòng, đơn vị và toàn thể cán bộ, người lao động nghiêm túc triển khai thực hiện; trong quá trình thực hiện phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá, kịp thời điều chỉnh, bảo đảm hệ thống trạm bơm luôn vận hành an toàn, hiệu quả, chủ động trong mọi tình huống, không để xảy ra sai sót do nguyên nhân chủ quan.
- Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm đồng bộ, liên tục, có kiểm soát; từng bước nâng cao năng lực quản lý, vận hành hệ thống trạm bơm theo hướng chủ động, hiện đại, an toàn và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
