Ngày 22/5/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 111/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập. Đây là văn bản có ý nghĩa quan trọng, tác động trực tiếp đến mô hình hoạt động, cơ chế tài chính và định hướng phát triển của các đơn vị sự nghiệp, trong đó có Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải tỉnh Bắc Ninh.
1. Những nội dung sửa đổi, bổ sung nổi bật
1.1. Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính
Nghị định tiếp tục làm rõ cơ chế tự chủ, phân loại đơn vị sự nghiệp theo mức độ tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư.
- Cho phép đơn vị chủ động hơn trong việc sử dụng nguồn thu
- Mở rộng quyền quyết định về chi tiêu nội bộ
- Gắn tự chủ tài chính với trách nhiệm giải trình
👉 Điều này giúp các đơn vị từng bước giảm phụ thuộc ngân sách nhà nước.
1.2. Thay đổi cách xác định giá, phí dịch vụ công
Nghị định quy định rõ:
- Giá dịch vụ sự nghiệp công được xác định theo chi phí hợp lý, hợp lệ và có tích lũy phù hợp
- Nhà nước thực hiện đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ công
👉 Đây là bước chuyển quan trọng từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường có kiểm soát.
1.3. Quy định rõ hơn về nguồn thu và sử dụng tài chính
Các điểm mới bao gồm:
- Mở rộng nguồn thu từ hoạt động dịch vụ, liên doanh, liên kết
- Cho phép trích lập các quỹ: phát triển hoạt động sự nghiệp, khen thưởng, phúc lợi
- Tăng quyền tự chủ trong phân phối thu nhập cho người lao động
1.4. Tăng quyền tự chủ trong tổ chức và chi tiêu
Đơn vị được:
- Chủ động xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ
- Quyết định mức chi phù hợp với nguồn tài chính
- Linh hoạt trong sử dụng nguồn kinh phí thường xuyên
1.5. Siết chặt trách nhiệm quản lý tài sản công
Nghị định bổ sung quy định:
- Quản lý, sử dụng tài sản công đúng mục đích
- Kiểm soát hoạt động liên doanh, liên kết
- Đảm bảo minh bạch, tránh thất thoát ngân sách
2. Tác động trực tiếp đến Trung tâm Thoát nước & XLNT Bắc Ninh
Là đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực môi trường đô thị, Trung tâm chịu ảnh hưởng rõ rệt từ Nghị định này:
2.1. Cơ hội tăng cường tự chủ tài chính
Trung tâm có thể:
- Tăng nguồn thu từ dịch vụ thoát nước, xử lý nước thải
- Mở rộng cung cấp dịch vụ cho khu công nghiệp, đô thị
- Chủ động cân đối chi phí vận hành hệ thống xử lý
👉 Giảm dần phụ thuộc vào ngân sách tỉnh.
2.2. Áp lực minh bạch chi phí và tính đúng – tính đủ giá dịch vụ
Việc xác định giá dịch vụ theo chi phí thực tế sẽ yêu cầu:
- Rà soát toàn bộ chi phí vận hành (điện, hóa chất, nhân công…)
- Xây dựng định mức kinh tế – kỹ thuật rõ ràng
- Tăng cường hạch toán kế toán chính xác
👉 Nếu không tối ưu chi phí, giá dịch vụ sẽ khó cạnh tranh.
2.3. Thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ công
Thay vì được giao nhiệm vụ trực tiếp, Trung tâm có thể:
- Tham gia đấu thầu cung cấp dịch vụ công
- Nhận đặt hàng từ Nhà nước
👉 Điều này tạo cạnh tranh, nhưng cũng là cơ hội nâng cao năng lực.
2.4. Mở rộng hợp tác và xã hội hóa
Nghị định cho phép:
- Liên doanh, liên kết trong đầu tư hệ thống xử lý nước thải
- Hợp tác với doanh nghiệp trong vận hành, công nghệ
👉 Trung tâm có thể tiếp cận công nghệ mới, tăng hiệu quả xử lý.
2.5. Tác động đến thu nhập và nhân sự
Việc tự chủ tài chính giúp:
- Tăng thu nhập cho người lao động nếu hoạt động hiệu quả
- Gắn thu nhập với năng suất, hiệu quả công việc
👉 Đồng thời tạo áp lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
2.6. Yêu cầu cao hơn về quản trị và điều hành
Trung tâm cần:
- Nâng cao năng lực quản trị tài chính
- Hoàn thiện quy chế nội bộ
- Tăng cường kiểm soát rủi ro
👉 Chuyển từ “đơn vị hành chính” sang mô hình gần với doanh nghiệp công ích.
3. Định hướng thích ứng cho Trung tâm
Để tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro, Trung tâm cần:
- Xây dựng lộ trình tự chủ tài chính rõ ràng
- Chuẩn hóa chi phí và giá dịch vụ
- Đầu tư công nghệ xử lý nước thải hiện đại
- Đẩy mạnh hợp tác công – tư
- Nâng cao năng lực cán bộ quản lý
4. Kết luận
Nghị định 111/2025/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong đổi mới cơ chế tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải tỉnh Bắc Ninh, đây vừa là cơ hội để phát triển bền vững, vừa là thách thức buộc phải đổi mới toàn diện về quản trị, tài chính và hoạt động.
