Trong quá trình đô thị hóa ngày càng nhanh, hệ thống thoát nước, chống úng ngập và xử lý nước thải giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của tỉnh Bắc Ninh. Đây là lĩnh vực trực tiếp liên quan đến môi trường sống, sức khỏe, sinh hoạt của nhân dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và diện mạo văn minh của đô thị.

Với chức năng quản lý, vận hành hệ thống thoát nước, các trạm bơm chống úng ngập, hệ thống thu gom nước thải, các trạm xử lý nước thải và trạm bơm tăng áp, Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải đang đảm nhận một khối lượng công việc rất lớn, trên địa bàn rộng, trong điều kiện yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao. Phần lớn công việc diễn ra thầm lặng, thường xuyên, liên tục, bất kể ngày hay đêm, nắng nóng hay mưa bão.

Khi trời nắng, cán bộ, công nhân của Trung tâm kiểm tra hệ thống, duy tu thiết bị, nạo vét cống rãnh, xử lý các điểm tắc nghẽn, vận hành các trạm xử lý nước thải và chuẩn bị các phương án ứng phó. Khi mưa lớn xảy ra, lực lượng của Trung tâm phải lập tức có mặt tại các tuyến phố, cửa thu, hố ga, trạm bơm và những vị trí có nguy cơ úng ngập; nhiều người làm việc xuyên đêm, trong môi trường ô nhiễm, nguy hiểm và áp lực rất lớn.

Đó là một công việc nặng nhọc, vất vả, tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng không thể chậm trễ, bởi chỉ một vị trí tắc nghẽn không được xử lý kịp thời, một máy bơm không vận hành đúng lúc hoặc một trạm xử lý xảy ra sự cố cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân và hoạt động của cả khu vực đô thị.

Bức tranh thực tế còn nhiều khó khăn, thiếu thốn

Mặc dù được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng, Trung tâm hiện vẫn phải hoạt động trong điều kiện còn nhiều khó khăn, hạn chế.

Trước hết, cơ sở vật chất và điều kiện làm việc chưa đáp ứng yêu cầu. Trung tâm chưa có trụ sở làm việc tương xứng với quy mô, chức năng và khối lượng nhiệm vụ được giao. Nhiều vị trí làm việc, khu vực trực vận hành, kho vật tư, nơi nghỉ ca và các công trình phục vụ người lao động còn thiếu hoặc chưa được đầu tư đồng bộ.

Phương tiện chuyên dùng, máy móc, thiết bị phục vụ kiểm tra, duy tu, nạo vét, sửa chữa và ứng cứu sự cố còn thiếu. Trong khi phạm vi quản lý ngày càng mở rộng, hệ thống thoát nước và xử lý nước thải ngày càng phức tạp, nhiều công việc vẫn phải thực hiện trong điều kiện phương tiện hạn chế, khiến năng suất lao động chưa cao và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Một khó khăn rất lớn khác là nguồn nhân lực. Trung tâm đang thiếu cán bộ có chuyên môn sâu trong nhiều lĩnh vực như kỹ thuật thoát nước, xử lý nước thải, điện, cơ khí, tự động hóa, quản lý vận hành và tài chính. Đội ngũ hiện có phải đồng thời đảm nhận nhiều đầu việc, trong khi áp lực công việc ngày càng tăng.

Đặc thù công việc nặng nhọc, độc hại, thường xuyên phải trực đêm, làm việc trong điều kiện mưa gió, nước thải, bùn đất và nguy cơ mất an toàn cao nhưng thu nhập, chế độ đãi ngộ chưa thực sự tương xứng. Đây là trở ngại lớn trong việc tuyển dụng nhân lực mới, thu hút người có trình độ chuyên môn cao và giữ chân những người có kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, hệ thống thoát nước và xử lý nước thải được hình thành qua nhiều thời kỳ, do nhiều chủ đầu tư, đơn vị quản lý và địa phương khác nhau triển khai. Hồ sơ kỹ thuật tại một số công trình chưa đầy đủ; việc bàn giao, tiếp nhận tài sản, xác định hiện trạng và giá trị công trình còn có nội dung chưa thống nhất. Một số tuyến cống, trạm bơm và thiết bị đã xuống cấp, nhưng nguồn lực để sửa chữa, thay thế chưa đáp ứng kịp thời.

Tình trạng rác thải, bùn đất, vật liệu xây dựng bị đổ xuống cửa thu, hố ga và hệ thống thoát nước vẫn xảy ra. Việc đấu nối nước thải ở một số khu vực chưa đồng bộ; ý thức bảo vệ công trình thoát nước và môi trường của một bộ phận tổ chức, cá nhân còn hạn chế. Những vấn đề này không chỉ làm giảm hiệu quả vận hành mà còn gây thêm áp lực rất lớn cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Cơ chế phối hợp giữa đơn vị quản lý chuyên ngành với các địa phương, chủ đầu tư, doanh nghiệp hạ tầng và các cơ quan liên quan có thời điểm chưa thật sự đồng bộ. Công tác quản lý thoát nước, chống úng ngập và xử lý nước thải là nhiệm vụ liên ngành, liên địa bàn; vì vậy, nếu thiếu sự phối hợp chặt chẽ và chia sẻ trách nhiệm thì một đơn vị đơn lẻ rất khó giải quyết triệt để.

Năm đầu thực hiện tự chủ: cơ hội lớn đi cùng áp lực lớn

Năm 2026 là năm đầu tiên Trung tâm bước vào thực hiện cơ chế tự chủ. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo động lực để đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và từng bước cải thiện thu nhập cho người lao động.

Tuy nhiên, tự chủ không có nghĩa là ngay lập tức có đầy đủ nguồn thu, nhân lực, phương tiện và điều kiện để phát triển. Trong khi Trung tâm chưa có nguồn thu ổn định, phần lớn kinh phí vẫn phụ thuộc vào nhiệm vụ được giao và ngân sách nhà nước, đơn vị phải đồng thời bảo đảm hoạt động thường xuyên, thực hiện nhiệm vụ công ích, sửa chữa thiết bị, duy trì hệ thống, trả lương và từng bước đầu tư cho phát triển.

Đây là bài toán rất khó đối với một đơn vị mới bước vào năm đầu tự chủ, nhất là khi nền tảng cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và cơ chế tạo nguồn thu còn hạn chế. Nếu không có lộ trình phù hợp, không nhận được sự quan tâm của cấp có thẩm quyền và không có quyết tâm mạnh mẽ trong nội bộ, cơ chế tự chủ có thể trở thành áp lực rất lớn đối với cả tổ chức và người lao động.

Nhưng nhìn ở chiều tích cực, tự chủ cũng là cơ hội để Trung tâm nhìn lại toàn bộ hoạt động của mình; xác định rõ những điểm yếu, khắc phục tư tưởng trông chờ, đổi mới cách quản lý, nâng cao năng suất lao động và hình thành một mô hình hoạt động chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả hơn.

Không né tránh khó khăn, từng bước tháo gỡ bằng những việc làm cụ thể

Trước thực tế đó, Ban Giám đốc Trung tâm xác định không thể giải quyết khó khăn chỉ bằng quyết tâm hay khẩu hiệu, mà phải bằng hệ thống giải pháp cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả.

Trung tâm đã và đang tập trung rà soát, xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chế, quy trình, đề án, kế hoạch và văn bản chỉ đạo cho từng lĩnh vực hoạt động. Chức năng, nhiệm vụ của các phòng, tổ và trách nhiệm của từng vị trí công tác được phân định rõ hơn; cơ chế phối hợp được thiết lập cụ thể hơn để hạn chế tình trạng đùn đẩy, chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Các đề án tự chủ và kế hoạch thực hiện được xây dựng cho từng phòng chuyên môn, gắn với đặc thù công việc, sản phẩm đầu ra và lộ trình triển khai. Trong giai đoạn đầu, Trung tâm lựa chọn phương pháp hướng dẫn cụ thể, theo tinh thần “cầm tay chỉ việc”, để cán bộ có thể hiểu đúng, làm đúng và từng bước hình thành thói quen làm việc theo quy trình.

Đối với những công việc liên quan đến vận hành trạm bơm, trạm xử lý nước thải, hệ thống thu gom, sửa chữa thiết bị, nghiệm thu, bàn giao công trình và quản lý tài sản, Trung tâm yêu cầu phải có hồ sơ, biên bản và quy trình chặt chẽ. Mọi nhiệm vụ phải được kiểm tra từ thực tế, không làm theo hình thức, không nghiệm thu khi sản phẩm chưa đạt yêu cầu và không để trách nhiệm tập thể làm lu mờ trách nhiệm của từng cá nhân.

Công tác tài chính, kế toán, quản lý tài sản, kho vật tư và sử dụng ngân sách cũng đang được hệ thống hóa theo hướng công khai, minh bạch, tiết kiệm và đúng quy định. Trung tâm thực hiện lập kế hoạch từ nhu cầu thực tế của từng phòng, từng tổ; xác định đầy đủ chi phí vận hành, sửa chữa, duy tu, nhân công và nhu cầu đầu tư để làm căn cứ báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền.

Song song với việc siết chặt kỷ luật, Trung tâm đặc biệt quan tâm đến điều kiện làm việc và đời sống của cán bộ, viên chức, người lao động. Ban Giám đốc đang tích cực đề xuất, kiến nghị để Trung tâm có trụ sở làm việc mới; được bổ sung phương tiện, máy móc, thiết bị chuyên dùng; cải thiện khu vực trực, nơi nghỉ ca, bếp ăn và các điều kiện phục vụ người lao động.

Trung tâm cũng đang nghiên cứu các giải pháp để từng bước tạo nguồn thu hợp pháp, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện thu nhập. Mục tiêu không chỉ là duy trì hoạt động, mà phải tạo ra môi trường làm việc có kỷ cương, có cơ hội phát triển, có thu nhập xứng đáng để thu hút nhân lực và giữ chân những người thực sự có năng lực, trách nhiệm và tâm huyết.

Mong nhận được sự quan tâm, chia sẻ và đồng hành

Để Trung tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới, bên cạnh nỗ lực nội tại, rất cần sự quan tâm, chỉ đạo và hỗ trợ của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Sở Xây dựng, các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương.

Trung tâm mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm trong việc kiện toàn tổ chức bộ máy; bổ sung nhân lực chuyên môn; đầu tư trụ sở, phương tiện và trang thiết bị; bố trí kinh phí duy tu, sửa chữa, nạo vét và xử lý các công trình xuống cấp; đồng thời xây dựng cơ chế tài chính, cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và đơn giá dịch vụ công phù hợp với thực tế.

Đối với các dự án khu đô thị, khu dân cư và khu nhà ở, Trung tâm mong các chủ đầu tư phối hợp bàn giao công trình đầy đủ hồ sơ, đúng hiện trạng, bảo đảm chất lượng và xác định rõ giá trị tài sản. Việc bàn giao chặt chẽ không chỉ bảo vệ đơn vị tiếp nhận mà còn bảo đảm công trình được quản lý, vận hành an toàn, hiệu quả trong suốt quá trình sử dụng.

Trung tâm cũng mong chính quyền các địa phương phối hợp kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm hệ thống thoát nước, xả rác xuống cống, đấu nối không đúng quy định và các hành vi gây ảnh hưởng đến công trình hạ tầng. Công tác thoát nước và chống úng ngập không thể là trách nhiệm riêng của Trung tâm, mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân.

Sự quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ của các cấp, các ngành không phải để Trung tâm dựa dẫm hay né tránh trách nhiệm, mà là tạo điều kiện cần thiết để một đơn vị công ích đặc thù có đủ năng lực hoàn thành nhiệm vụ ngày càng nặng nề.

Đoàn kết là điều kiện tiên quyết để Trung tâm phát triển

Dù nhận được sự quan tâm, hỗ trợ lớn đến đâu, yếu tố quyết định vẫn là tinh thần, trách nhiệm và sự đoàn kết của chính tập thể Trung tâm.

Trong năm đầu tự chủ, sẽ không có con đường bằng phẳng. Sẽ còn nhiều khó khăn, nhiều công việc mới, nhiều áp lực, thậm chí có những việc phải vừa làm, vừa học, vừa điều chỉnh. Vì vậy, mỗi cán bộ, viên chức và người lao động cần nhận thức rõ rằng sự phát triển của Trung tâm gắn trực tiếp với việc làm, thu nhập, danh dự và tương lai của chính mình.

Đoàn kết không có nghĩa là né tránh khuyết điểm hoặc dễ dãi trong công việc. Đoàn kết thực chất là cùng chung mục tiêu; phối hợp chặt chẽ; hỗ trợ nhau hoàn thành nhiệm vụ; thẳng thắn chỉ ra hạn chế; cùng sửa sai và cùng chịu trách nhiệm trước kết quả chung.

Mỗi cán bộ phải thay đổi tư duy từ “được giao việc gì làm việc đó” sang chủ động phát hiện và giải quyết công việc; từ làm việc theo kinh nghiệm sang làm việc theo quy trình, hồ sơ và tiêu chuẩn; từ tư tưởng trông chờ sang tinh thần tự chủ, sáng tạo và dám chịu trách nhiệm.

Trong hoàn cảnh còn thiếu người, thiếu phương tiện và thiếu nguồn lực, mỗi người càng phải cố gắng nhiều hơn, làm việc bằng tinh thần gấp 5, gấp 10 lần bình thường; không phải để chạy theo thành tích, mà để bù đắp những thiếu hụt hiện tại, củng cố niềm tin của cấp trên và nhân dân, đồng thời tạo nền móng cho sự phát triển lâu dài.

Ban Giám đốc Trung tâm cam kết sẽ đồng hành cùng người lao động, không né tránh khó khăn, không đứng ngoài công việc; tiếp tục tìm kiếm các giải pháp về tổ chức, cơ chế, nguồn lực, điều kiện làm việc và thu nhập. Tuy nhiên, mọi giải pháp chỉ có thể thành công khi được biến thành hành động cụ thể ở từng phòng, từng tổ và từng vị trí công tác.

Khó khăn còn nhiều, nhưng tương lai đã có thể nhìn thấy

Trung tâm hiện còn nhiều hạn chế và chưa thể thay đổi tất cả trong một thời gian ngắn. Nhưng những bước đi đầu tiên đã được xác định: hoàn thiện thể chế nội bộ; chuẩn hóa quy trình; xây dựng đề án tự chủ; siết chặt kỷ luật; nâng cao chất lượng quản lý, vận hành; chăm lo đời sống người lao động; từng bước đầu tư cơ sở vật chất và tìm kiếm nguồn lực phát triển.

Khi từng nhiệm vụ được thực hiện nghiêm túc, từng tồn tại được xử lý dứt điểm, từng cán bộ thay đổi cách nghĩ và cách làm, Trung tâm sẽ dần hình thành một nền tảng quản trị vững chắc. Từ nền tảng đó, đơn vị có thể từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ công, mở rộng phạm vi hoạt động, tạo nguồn thu, cải thiện thu nhập và xây dựng đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp.

Con đường phía trước chắc chắn còn gian nan. Nhưng khó khăn không phải là lý do để chùn bước; càng không phải là lý do để buông xuôi hoặc đổ lỗi. Khó khăn chính là phép thử đối với bản lĩnh của người đứng đầu, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ và sức mạnh đoàn kết của cả tập thể.

Với phương châm:

“ĐỔI MỚI - KỶ CƯƠNG - QUYẾT LIỆT - TĂNG TỐC - THÀNH CÔNG”

Trung tâm Thoát nước và Xử lý nước thải quyết tâm xây dựng một tập thể đoàn kết, trách nhiệm, chuyên nghiệp và tận tụy; từng bước khắc phục những hạn chế, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Trung tâm trân trọng mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo, chia sẻ và đồng hành của lãnh đạo tỉnh, Sở Xây dựng, các sở, ban, ngành, các địa phương, doanh nghiệp và nhân dân.

Đồng thời, Trung tâm kêu gọi toàn thể cán bộ, viên chức và người lao động cùng nhìn thẳng vào thực tế, cùng gánh vác trách nhiệm, cùng nỗ lực vượt qua khó khăn. Mỗi người hãy làm tốt công việc của mình bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất, bởi mỗi tuyến cống được khơi thông, mỗi trạm bơm được vận hành an toàn, mỗi mét khối nước thải được xử lý đạt yêu cầu và mỗi điểm úng ngập được khắc phục đều góp phần trực tiếp bảo vệ môi trường, cuộc sống bình yên của nhân dân và sự phát triển bền vững của tỉnh Bắc Ninh.

Khó khăn còn ở phía trước, nhưng tương lai của Trung tâm đã có thể nhìn thấy — một tương lai được tạo dựng bằng sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự đồng hành của các cơ quan, đơn vị và trên hết là bằng mồ hôi, trí tuệ, trách nhiệm, kỷ luật và sự đoàn kết của toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động trong Trung tâm.