Giữa lòng đô thị đang từng ngày đổi mới, có những công trình nhỏ bé nằm âm thầm dưới chân người qua lại. Ít ai để ý đến chúng khi trời nắng đẹp, đường phố khô ráo. Nhưng chỉ cần một cơn mưa lớn đổ xuống, người ta mới chợt nhớ đến vai trò của những chiếc hố thu nước ven đường.
Nếu hố thu mà biết nói, có lẽ chúng sẽ kể rất nhiều câu chuyện…
Những chiếc “miệng cống” đang dần nghẹt thở
Qua kiểm tra thực tế tại nhiều tuyến phố trung tâm phường Bắc Giang, không khó để bắt gặp hình ảnh các hố thu nước mưa bị bùn đất, lá cây, rác thải và vật liệu xây dựng lấp kín. Có nơi nước đọng đen ngòm, có nơi đất đá bít chặt cửa thu khiến dòng chảy gần như bị tê liệt hoàn toàn.
Nhìn những hố thu đầy rác, ai cũng dễ nghĩ rằng nguyên nhân chỉ do ý thức người dân. Nhưng thực tế, sự tắc nghẽn ấy đến từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau.
Thứ nhất: Lá cây rụng theo dòng mưa
Đây là nguyên nhân tự nhiên nhưng xảy ra thường xuyên nhất. Vào mùa mưa, lá cây khô, cành nhỏ và bùn đất theo dòng nước cuốn về các miệng thu. Theo thời gian, chúng tích tụ thành từng lớp dày, ngăn không cho nước chảy xuống hố ga.
Nhiều hố thu bên ngoài nhìn vẫn bình thường, nhưng bên dưới đã bị “bịt kín” bởi lớp bùn hữu cơ và rác mục. Chỉ cần một trận mưa lớn kéo dài, nước sẽ không kịp tiêu thoát và nhanh chóng tràn lên mặt đường.
Thứ hai: Vật liệu xây dựng vô tình “giết chết” hệ thống thoát nước
Tại nhiều khu vực đang sửa chữa, cải tạo nhà cửa hoặc lát lại vỉa hè, cát, xi măng, gạch đá và phế thải xây dựng bị cuốn xuống hố thu. Những vật liệu này khi gặp nước sẽ đóng cứng hoặc lắng đọng dưới đáy, tạo thành lớp bít cực kỳ khó xử lý.
Có những hố ga gần như đã mất hoàn toàn khả năng thoát nước vì bị đất đá lấp đầy qua thời gian dài.
Đó là một nguyên nhân âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm đối với cả hệ thống tiêu thoát nước đô thị.
Thứ ba: Người dân tự bịt hố thu vì mùi hôi
Một thực tế khác cũng đang diễn ra là nhiều hộ dân chủ động che chắn, bịt kín hố thu trước cửa nhà do lo ngại mùi hôi từ cống bốc lên hoặc sợ côn trùng xuất hiện.
Việc làm này có thể giúp giảm mùi trong thời gian ngắn, nhưng lại khiến nước mưa không thể chảy xuống hệ thống cống ngầm. Khi mưa lớn xuất hiện, nước bị giữ lại trên mặt đường, gây ngập cục bộ và ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông, sinh hoạt của chính người dân.
Hố thu tắc – cả hệ thống chống ngập bị ảnh hưởng
Nhiều người nghĩ rằng ngập úng là do cống nhỏ hoặc do mưa quá lớn. Nhưng thực tế, dù cống có lớn đến đâu mà nước trên mặt đường không xuống được hố ga thì hệ thống thoát nước cũng gần như “đứng im”.
Hố thu chính là cửa ngõ đầu tiên của toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước đô thị.
Khi cửa ngõ ấy bị tắc:
- Nước không xuống được hố ga;
- Hố ga không dẫn được nước vào cống;
- Cống không đưa được nước về trạm bơm;
- Và cuối cùng là đường phố ngập úng chỉ sau thời gian ngắn mưa lớn.
Một chiếc hố thu nhỏ, nhưng ảnh hưởng lại không hề nhỏ.
Chung tay giữ cho dòng chảy được thông suốt
Để công tác chống ngập đạt hiệu quả, bên cạnh sự nỗ lực của đơn vị quản lý thoát nước, rất cần sự chung tay của mỗi người dân:
- Không xả rác xuống lòng đường và miệng cống;
- Không đổ vật liệu xây dựng gần hố thu;
- Không tự ý bịt kín miệng thu nước;
- Chủ động phản ánh các điểm tắc nghẽn để được xử lý kịp thời.
Bởi giữ cho hố thu thông thoáng cũng chính là giữ cho đường phố sạch đẹp, an toàn và giảm ngập úng cho chính khu dân cư của mình.
Bài thơ lục bát: “Lời hố thu”
Hố thu nằm giữa ven đường
Âm thầm giữ nước mỗi mùa mưa rơi
Lá cây đất đá đầy vơi
Bịt ngang dòng chảy nước thời khó đi
Có người che kín vì “phiền”
Mùi hôi chưa hết, ngập liền quanh sân
Xin đừng xả rác vô tâm
Cho dòng nước chảy âm thầm về xa
Thông cống sạch đẹp phố nhà
Mưa to đường vẫn chan hòa bình yên.
